بررسی تجدد و نوخواهی در فضاهای شهری دوره ی پهلوی اول

بررسی تجدد و نوخواهی در فضاهای شهری دوره ی پهلوی اول

امید محمدی1

1) کارشناسی ارشد معماری (مدرس گروه معماری موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی میعاد مهاباد )

کد IOI مقاله : XAED-CAKZD
محل انتشار : کنفرانس ملی رهیافت های نو در مهندسی عمران و معماری(muncc.ir)
چکیده :
    چکیده: جنبش تجددخواهي یا نوخواهی در ايران كه با شكست مشروطيت،‏ از اصلاحات پايين به بالا نااميد شده بود،‏ تمركز قدرت رضاخاني را مركبي مناسب براي خواست‌هايش ديد. تجددخواهي اقتدارگرا براي نوپردازي نيازمند طرح بود و قانون؛ منبع مالي و مجري. ديوانسالاري پهلوي در شهرسازي براي پاسخگويي به اين نيازها،‏ بلديه را فربه كرد تا شهر طراحي شده جاي شهر ارگانيك را بگيرد كه اين را لازمة تجدد مي دانست و آن را نماد عقب‌ماندگي. اين چنين بود كه شهرسازي نو به پشتوانه نظري چهار گرايش فكري اصولگرا،‏ بوم گرا،‏ نوواره و نوپردازانه در عمده بلاد مملكت به اجرا درآمد. هر نگرش در مقام اجرا از بيان معماري خاصي بهره مي‌برد: تهران زدگي،‏ باستان‌گرايي،‏ سبك كلاسيك اروپا ومعماري مدرن. شهرسازي اينك زباني نو براي محاوره برگزيده بود. واژگان شهري چون خيابان،‏ فلكه،‏ بازار،‏ تجهيزات شهري،‏ ادارات،‏ مدارس،‏ كارخانجات،‏ شركت‌ها و پارك‌هاي ملي در واژه نامه شهرسازي ايران دستخوش تغيير شدند. اين مفاهيم با گرامري متفاوت سامان يافتند. دستور زبان جديد شهرسازي بر اين اصول بنيان يافت: خيابان‌هاي صليبي،‏ الگوي قرن نوزدهم اروپا،‏ توسعه شطرنجي،‏ منطقه‌بندي و فرسوده‌انگاري بافت كهن. طبيعتا مردم نيز درمقام مخاطب متون شهري جديد،‏ خوانشي متفاوت از شهر در ذهن خود داشتند كه اين نشانگر دگرگوني سيماي شهر در دوره مورد مطالعه است.

کلمات کلیدی : تجدد فضای شهری پهلوی اول تهران زدگی باستان گرایی معماری مدرن