کارکرد «جمله‌های پرسشی» در انتقادهای اجتماعی شاعران سبک عراقی

مریم ترکاشوند¹

1) - دکتری تخصصی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان. ایران

کد IOI مقاله : XAGF-CHGEB
محل انتشار : کنفرانس ملی مطالعات زبان و ادبیات(celpl.com)
چکیده :
    هدف این مقاله، بررسی کارکرد جمله‌های پرسشی در انتقاد‌های احتماعی حافظ، سعدی، عبید زاکانی، ابن یمین و مجدالدین همگر است که به شیوه توصیفی تحلیلی انجام گرفته است. در مقالة حاضر به این پرسش پاسخ داده شده است که شاعران مخالف‎خوان چگونه و با چه شگردهایی از جمله‏های پرسشی برای بیان انتقادات اجتماعی بهره برده‌اند؟ نتیجة این پژو هش نشان می‎دهد شاعران مورد مطالعه در انتقادهای اجتماعی خود هم از جمله‎هایی استفاده کرده‌اند که مخاطب باید به آن‎ها پاسخ بدهد هم از استفهام انکاری که گوینده برای تأکید موضوع مورد نظر، آن را با پرسش همراه می‏کند و به دلیل وجود لحن توبیخ‌آمیز در پرسش‎های انکاری، شاعران مخالف‌خوان از آن‌ها بیش‌تر بهره برده‌اند؛ چنانکه بررسی جمله‌های پرسشی پنج شاعر مورد مطالعه نشان می‎دهد حافظ 59.17، سعدی77.90، ابن یمین78.37، مجدهمگر78.12 و عبید زاکانی55.55 درصد از پرسش‌های خود را به صورت استفهام انکاری به کار برده‌اند. علاوه بر این، توجه به واژ‌های پرسشی، قراردادن جمله‌های پرسشی در کنار سایرجمله‌های ترغیبی و نیز برجسته کردن پرسش، استفاده از نقل قول، ایجاز با واو استبعاد و پرسش از خود، از دیگر شگردهای به کاررفته در سروده‌های شاعران مورد مطالعه است.

کلمات کلیدی : جمله‌های پرسشی استفهام انکاری انتقادهای اجتماعی شاعران سبک عراقی