مخاطرات لرزه خیزی گستره تبریز و راه کارهای کاهش خطرپذیری آن
مخاطرات لرزه خیزی گستره تبریز و راه کارهای کاهش خطرپذیری آن
جمیله واشقانی فراهانی1
1) موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران
کد IOI مقاله
:
XAZA-BFDAC
محل انتشار :
دومین کنفرانس بین المللی زمین، فضا و انرژی پاک(attitude21.ir)
چکیده :
گستره تبریز در آذربایجان شرقی دارای سابقه زلزلههای مخرب و ویرانگر تاریخی بوده است که نشان از سابقه فعالیت گسل شمال تبریز را دارد. در مطالعه حاضر بطور اجمالی بررسی مخاطرات لرزه خیزی گستره تبریز و اطراف آن انجام شده است. واکاوی زلزله های تاریخی رخ داده در منطقه بیشترین تمرکز را در روند گسل شمال تبریز (شمال غرب-جنوب شرق) نمایش می دهند. داده های دستگاهی (1996-2017) بر اساس داده های ثبت شده توسط دستگاه های ثبت داده مرکز لرزه نگاری کشوری نیز فعالیت رخداد خردلرزه ها در اطراف گسل شمال تبریز و شهر تبریز را نشان می دهند. فعالیت رخداد زلزله های تاریخی گستره در مناطق جنوب شرق سیستم گسله شمال تبریز کمتر از مناطق شمال غرب آن است. مطالعه داده های تاریخی نمایانگر 237 سال سکون یا شکاف لرزه ای از یک جنبش نیرومند (با بزرگای بیش از 7) در منطقه است. بنابراین یکی از راه کارهای کاهش خطرپذیری گستره تبریز آن است که از فعالیت های ساخت و ساز در حریم گسل شمال تبریز و بطور کلی فعالیت های انسانی در راستای تحریک گسل اجتناب شود. متاسفانه با رشد جمعیت و گسترش فضایی منطقه به ویژه ازدیاد جمعیت بافت های فرسوده و حاشیه نشینی و همچنین ساخت و سازهای بی رویه و نا امن در حریم گسل مجموعا آسیب پذیری، تلفات جانی، مخاطرات ثانویه و خسارت های مالی بیشتری در گستره تبریز در اثر جنبایی احتمالی گسل ارزیابی می شود. گسل شمال تبریز در حال حاضر در سکون لرزه ای است، انباشت انرژی با توجه به سابقه لرزه خیزی تاریخی و فعالیت های خردلرزه خیزی سال های اخیر آن می تواند حکایت از سناریوی جنبشی واقع گرایانه با بزرگای بین 7 تا 5/7 را در راستای گسل مزبور و گستره تبریز داشته باشد. پیشنهاد می شود با مطالعات کاملا علمی و واکاوی انواع داده ها نظیر زمین شناسی، زلزله شناسی و غیره، برآوردی از مناطق احتمالی تحت اثر گسیختگی مستقیم گسل به دلیل جنبش قوی یک زمین لرزه و یا مخاطراتی نظیر زمین لغزش انجام شده و بنابراین مناطق تحت اثر با برنامه ریزی منظم تغییرکاربری داده شوند تا از تکرار فاجعه تلفات زلزله های پیشین نظیر بم جلوگیری شود.
کلمات کلیدی : مخاطره لرزه خیزی گسل شمال تبریز آذربایجان شرقی تبریز