معرفی چارچوبی برای سنجش تاب¬آوری شهرها و مناطق در برابر پیامدهای کم¬آبی

معرفی چارچوبی برای سنجش تاب¬آوری شهرها و مناطق در برابر پیامدهای کم¬آبی

وحیده ابراهیم نیا1 زینب فداکاری2

1) عضو هیئت علمی دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی
2) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه¬ریزی منطقه¬ای، دانشگاه شهید بهشتی

کد IOI مقاله : XBBA-DBACZ
محل انتشار : چهارمین کنگره سالانه بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(4icsda.ir)
چکیده :
    افزایش رقابت براي استفاده از آب شیرین در فعالیت¬هاي مختلف انسان به دلیل افزایش جمعیت منجر به فشارهاي بی¬سابقه¬اي بر منابع آبی شده است. به همین دلیل بسیاري از کشورها با کم¬آبی و یا محدویت در توسعه فعالیت¬هاي اقتصادي مواجه هستند. در کشورمان ایران نیز افزایش تعداد حوضه¬هاي آبخیز بسته، تهی شدن سریع منابع آب زیرزمینی، کاهش تالاب¬ها و دریاچه¬هاي طبیعی، تخریب زمین، کاهش خدمات اکوسیستمی، و خشکسالی¬هاي مداوم، پیامدهاي کم¬آبی را نشان می‌دهند. برای دستیابی به توسعه پایداری منابع آب و رویارویی با این چالش‌ها مفهوم تاب¬آوری به شکل گسترده¬ای مطرح شده است. تفکر تاب¬آوری در بیانی کلی به‌عنوان معیاری برای سنجش تداوم سیستم¬ها و تواناییشان در جذب تغییرات و اختلالات، به شکلی که مقاومت و ظرفیت قبلی را در حفظ همان روابط بین جمعیت و متغیرهای دیگر حفظ کنند، به‌کار گرفته می‌شود. در این پژوهش هدف کلی این است که چارچوبی برای سنجش تاب‌آوری شهرها و مناطق در برابر پيامدهاي کم¬آبی پیشنهاد شود. برای دستیابی به این هدف در مرحلۀ نخست با استفاده از روش‌های کتابخانه¬ای و ابزار یادداشت¬برداری از منابع، بنیان‌ها و مولفه‌های سازندۀ تاب‌آوری در برابر کم‌آبی در مقیاس شهرها و مناطق ردیابی شده است، و در مرحلۀ دوم با به‌کارگیری روش شاخص‌سازی، این مولفه‌های سازنده به عناصری قابل ردیابی تبدیل، و چهارچوبی قابل سنجش برای آن‌ها پیشنهاد می‌شود. برونداد نهایی این دو مرحله پیشنهاد معیارها و شاخص‌های قابل اندازه‌گیری سنجش تاب¬آوری شهرها و مناطق در برابر پيامدهاي کم¬آبی در چهار بعد اجتماعی، اقتصادی، کالبدی- محیطی، و نهادی است.

کلمات کلیدی : چارچوب سنجش تاب¬آوری شهری و منطقه‌ای کم¬آبی