بررسی منابع آب منطقه افیولیتی شمال سبزوار جهت مصارف کشاورزی با اشاره بر عناصر Cr و Ni

حبیب مجیدی¹ محمد حسین محمودی قرائی² مسعود مینایی³ آزاده ملکزاده شفارودی⁴

1) دانشجوی کارشناسی ارشد زمین شناسی زیست محیطی، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد،
2) دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد،
3) استادیار، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد،
4) دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد،

کد IOI مقاله : XBBA-DKAKK
محل انتشار : چهارمین کنگره سالانه بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(4icsda.ir)
چکیده :
    محدوده مورد مطالعه در منطقه¬ی افیولیتی سبزوار در شمال شرق ایران قرار دارد. مناطق افیولیتی به دلیل داشتن زونهای سرپانتینی شده پتانسیل رهاسازی یونها و عناصری از قبیل منیزیم، کروم و نیکل به محیط آب را دارند. با توجه به رونق فعالیت¬های کشاورزی در این منطقه، مطالعه هیدروژئوشیمیایی منابع آبی جهت رده بندی کیفی آبها برای مصارف آبیاری انجام شد. تعداد 8 نمونه از منابع آبی مورد استفاده در فعالیتهای کشاورزی این منطقه برداشت شد. پارامترهای صحرایی pH, EC و دما در محل نمونه¬برداری ها اندازه¬گیری شده و آنالیزهای ژئوشیمیایی در آزمایشگاه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. بر اساس نمودار پایپر(Piper) ترکیب شیمیایی غالب نمونه ها منیزیک بیکربناته بود که متاثر از مرتبط با سنگ¬ها و حضور کانی¬های منیزیم دار در زون افیولیتی می¬باشد. بر اساس شاخص های خطر شوری(SH) و نسبت جذب سدیم(SAR) 5/12 درصد از نمونه¬های آب برداشت شده در رده¬ی خیلی شور و نامناسب برای کشاورزی بود. اما شاخص خطر منیزیم برای تمامی نمونه¬های مورد بررسی بالاتر از حد قابل قبول و در رده نامناسب قرار دارند که میتواند اثرات منفی بر ساختار خاک و کاهش محصولات کشاورزی داشته باشد. خوشبختانه مقادیر عناصری مانند Cr و Ni در این نمونه ها درحد قابل قبول برای مصارف آبیاری قرار دارند. بررسی کیفی آب¬ها جهت مصارف آبیاری در این مناطق سهم بسزائی در پیشگیری از کاهش کیفیت خاک¬ها جهت حفظ محیط زیست دارد.

کلمات کلیدی : هیدروژئوشیمی کیفیت منابع آب آبیاری شمال سبزوار