الگوی مناسب کشت، کلید دستیابی به کشاورزی پایدار

الگوی مناسب کشت، کلید دستیابی به کشاورزی پایدار

سعیده منبری1 حمید سودائی زاده2

1) دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان دانشگاه یزد
2) دانشیار دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی دانشگاه یزد

کد IOI مقاله : XBBA-DKAZD
محل انتشار : چهارمین کنگره سالانه بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(4icsda.ir)
چکیده :
    کشاورزی که ضمن کارایی، اقتصادی و سودآوری، حافظ منابع طبیعی، محیط زیست و تامین کننده امنیت باشد، کشاورزی پایدار نامیده می¬شود. تلاش¬های توسعه پایدار کشاورزی حول سه محور امنیت غذایی، ایجاد اشتغال و بهبود درآمد در مناطق روستایی بوده که هدف نهایی آن ریشه¬کن نمودن فقر و حفظ منابع طبیعی و محیط زیست است. حفظ پایداری منابع در کشاورزی، در گرو انتخاب الگوی مناسب کشت است به طوری که این الگو، مسائل اقتصادی و اجتماعی کشاورز را نیز مد نظر قرار دهد. تهیه و تدوین الگوی کشت مناسب، یکی از سیاست¬های مورد استفاده در زمینه بهبود نقش اقتصاد کشاورزی و کاهش فشارهای اکولوِژیکی آن در راستای توسعه پایدار است. از میان شاخص¬های تعیین کننده الگوی کشت مناسب برای هر منطقه شامل وزن محصول هنگام برداشت، وزن ماده خشک غذایی، میزان کالری تولید شده توسط محصول و میزان ارز و ارزش مادی محصول، عامل و شاخص آب مهمترین تاثیر را دارد؛ در واقع دسترسی به آب، الگوی کشت هر حوضه را تعیین می¬کند. به طوری که، هر چه میزان آب در دسترس بیشتر بوده یا محدودیت استفاده نداشته باشد دامنه انتخاب گونه¬های مناسب و قابل کشت در حوضه وسیع¬تر است و درنتیجه، تنوع تولید محصول و تسخیر بازار کشاورزی نیز بیشتر خواهد بود. از طرف دیگر، نوع گونه گیاهی و محصول تولید شده نیز یکی از ارکان اساسی تعیین الگوی کشت هر منطقه است. برای نمونه، محصول هندوانه، علیرغم تصور عام، ارزآوری بهتری نسبت به محصول پرآوازه پسته دارد. از این رو، چنانچه یک حوزه آبخیز، پتانسیل کشت تمامی محصولات کشاورزی را داشته باشد پس از تامین مواد غذایی اساسی و مورد نیاز منطقه، بهتر است صادرات محصولات کشاورزی طبق برآورد دقیق و کارشناسی ارزش مادی و ارزآوری هر محصول، به محصولی اختصاص یابد که نسبت به مصرف آب، بیشترین ارز آوری را داشته باشد. الگوی مناسب کشت در هر حوزه آبخیز، تضمین کننده حداکثر استفاده و بهره¬وری از منابع آب و خاک آن حوضه است. کشاورزی پایدار هر منظقه در گرو الگوی مناسب کشت و زرع محصولات کشاورزی است.

کلمات کلیدی : الگوی کشت توسعه پایدار کشاورزی منابع آب و خاک ارز آوری