طراحی معماری؛ پژوهش طراحی محور یا طراحی پژوهش محور

وحید صدرام¹

1) استادیار دانشکده ی معماری و شهرسازی، دانشگاه حکیم سبزواری؛

کد IOI مقاله : XBDA-DCBBE
محل انتشار : کنفرانس بين المللي ديزاين معماري، معماري داخلي، طراحي صنعتي1397(aiaidafamevents.ir)
چکیده :
    طراحی و پژوهش فعالیتی ست ذهنی و عینی که خاص تفکر و عمل انسان است و از این لحاظ او را از حیوانات متمایز می‌کند. مهارت تحقیق و جستجو برای شکار و مهارت طرح ریزی و لانه سازی در حیوانات غریزی است و نمی توان از این مهارت ها به عنوان توانایی پژوهش و طراحی در آن ها یاد کرد. در واقع «پژوهش» و «طراحی» که با تعقل، تفکر و خلاقیت ارتباط دارد خاص انسان است. تفکر طراحانه و اندیشه ی پژوهش گر شباهت ها و تفاوت هایی باهم دارند. هردو نیازمند مطالعه، تأمل، آزمون و خطا، بازگشت به گذشته، و نگارش هستند، چه نگارش کلمات برای پژوهش و چه دست نگاری خطوط برای طراحی. پژوهش نیازمند تفکر خلاقانه ی طراحی برای یافتن کانسپت های پژوهشی ست. طراحی هم نیازمند تفکر پژوهشی برای جستجوی بهترین خطوط طراحی است. نتیجه‌ی پژوهش با کلمات و گزاره ها، و نتیجه ی طراحی با خطوط طراحانه مشخص می شود. تفاوت ظریف طراحی با پژوهش این است که پژوهش «تعمیمی» است و نتیجه ی نهایی آن برای عموم مباحث مربوط به دامنه ی خودش قابل استفاده است. در حالیکه طراحی «تفریدی» است و محصول نهایی آن به طوری منحصربه فرد، خاص زمان و مکان و شرایط ویژه ای ست. در چنین ادبیاتی دو عبارت «پژوهش طراحی محور» و «طراحی پژوهش محور» ظهور می‌کند، به طوری که به نوبت، یکی صفت دیگری می شود. در این مقاله، ضمن تعریف این دو عبارت و ذکر تفاوت ها و شباهت های آن ها، به روش استدلال منطقی دلیل می آوریم که از لحاظ نظری هر فرآیند طراحی جامعی، ماهیتاً هم طراحی پژوهش محور است و هم پژوهش طراحی محور، و از لحاظ عملیاتی، نقش کلیدی هر رویکرد را برای طراحی هایی با جنس متفاوت بیان می کنیم. در پایان، با توجه به نتیجه ی مقاله، ماهیت رساله ها و پایان نامه های تحصیلات تکمیلی معماری، طبق این دو رویکرد به دو شاخه تقسیم می شوند و پرسش هایی برای پژوهش های آینده در حوزه ی رساله ها و پایان نامه ها با ماهیت طراحی معماری مطرح می گردند.

کلمات کلیدی : طراحی معماری پژوهش طراحی محور طراحی پژوهش محور رساله پایان نامه