تأثیرات باغ بام بر محیط‌ زیست شهری (نمونه موردی: شهر مشهد)

الناز خلیلی¹ سودابه گنج بخش² الهه وفایی باغ سیاهی³

1) دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا وبرنامه ریزی شهری گرایش مسکن، دانشگاه پیام نور واحد
2) دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا وبرنامه ریزی شهری گرایش مسکن، دانشگاه پیام نور واحد
3) دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا وبرنامه ریزی شهری گرایش مسکن، دانشگاه پیام نور واحد

کد IOI مقاله : XBDB-DCAAA
محل انتشار : سومین کنفرانس مدیریت اقتصاد و حسابداری(enscong.ir)
چکیده :
    مسكن يكي از مهم‌ترین ساخته‌های بشر می‌باشد که محلی است برای تحقق بخشیدن به نیازهایی از قبیل آرامش، امنیت روان و...امروزه بسیاری از ساختمان‌های مسکونی فاقد ارزش‌های معمارانه و طراحی منظر می‌باشند. نیاز انسان به طبیعت و فضای سبز یکی از بارزترین مواردی است که به آن توجه نشده یا کم‌توجهی شده است. بام خانه‌ها بندرت به‌عنوان فضای کاربردی موردتوجه قرار گرفته‌اند با این حال واقعیت این است که این بام‌های خاکستری، درصد بالایی از کل مساحت شهری را در برگرفته و در کلان‌شهرهای معاصر و مدرن، افزایش بهای زمین و کمبود فضای باز و سبز شهری خصوصاً در مراکز شهرها و مناطق پر تراکم، تبدیل به پدیده و چالش جهانی شده است. در عصر حاضر مطالعات روانشناسي نشان داده‌اند اثرات تجديد قوا كننده يك منظره طبيعي و سبز، درافزايش ضريب سلامتي افراد نقش بسزايي ايفا می‌کند، چرا كه حواس بيننده را به خود جلب كرده و آگاهي وي را از تمركز بر مسائل حاشیه‌ای و مشكلات روزمره و شخصي منحرف می‌کند. تجربه نشان می‌دهد آن دسته از افراد ساكن در نواحي پرجمعيت كه داراي گياهاني در بالكن هستند، نسبت به دسته ديگر كه كمتر از گياهان سبز در فضاي مسكوني خود استفاده می‌کنند، كمتر مستعد ابتلا به بيماري هستند. اين امر اگرچه با اكسيژن اضافي توليد شده، تصفيه هوا و كنترل رطوبت توسط گياهان مرتبط است اما بي ارتباط با اثرات درماني ناشي از توجه و رسيدگي به گياهان نيست. در این مقاله، تأثیرات این طرح بر چشم‌انداز منظر شهری کلان‌شهر مشهد، توسعه فضای سبز شهر و کاهش آلودگی هوا و دما در این شهر بررسی شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی، پیمایشی و هدف آن کاربردی است. برای گردآوری اطلاعات، از روش کتابخانه‌ای و تکنیک پرسشنامه و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش‌های آماری توصیفی، استنباطی مانند مدل T تک متغیر و نرم‌افزار GIS استفاده شده است. جامعه آماری، مساکن شهر مشهد در تراکم‌های کم، متوسط و زیاد است که طرح باغ بام‌ها را اجرا کرده‌اند و نیز هتل‌ها، برج‌ها و ابنیه‌هایی که پتانسیل اجرای این طرح را دارند و بعضاً این طرح را اجرا کرده‌اند. نتایج نشان داد: در هر سه بخش اداری، مسکونی و هتل‌ها، تأثیرگذاری باغ بام‌های اجراشده برای عموم از لحاظ سیما و منظر شهری، رضایتمندی شهروندانی که این طرح را اجرا کردند و تلطیف هوا در محدوده‌های دارای بار ترافیکی بالا از نقاط قوت اجرای طرح باغ بام‌ها محسوب می‌شود و اگر در شهرها طرح‌های تشویقی و کمک‌های تسهیلاتی در اختیار شهروندان قرار گیرد، می‌توان به گسترش طرح باغبان‌ها در کشور امیدوار بود.

کلمات کلیدی : باغ بام محیط زیست شهری مشهد