بررسی نقش نور در معماری اسلامی ایران و شیوه های بهره گیری از آن در اقلیم های متفاوت

بررسی نقش نور در معماری اسلامی ایران و شیوه های بهره گیری از آن در اقلیم های متفاوت

پریسا قربانی1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد ، واحد ابهر ، دانشگاه ازاد اسلامی ، ابهر، زنجان ، ایران

کد IOI مقاله : XBEG-DEBBB
محل انتشار : کنفرانس بین المللی مهندسی و تکنولوژی - نروژ(12icet.com)
چکیده :
    نور واسطه ای کلیدی است در راستای حل نمودن رمزهای عالمی که در آن زندگی می کنیم؛ رمزهایی در ژرفای گذشته، حال و آینده بشریت. آدمی با برآمدن آفتاب از خاور تا فرورفتن خورشید در باختر، با نور آشنا شد و دانست که در انجام دادن کارهای روزمره، بسیار به نور وابسته است؛ و دریافت که تابش این نور تا چه اندازه به او حس آرامش و آسودگی می دهد. ازسویی دیگر چون همیشه نمی توانست در فضای باز به سر برد، نیازمند آشیانه ای سرپوشیده بود و تلاش کرد نور و روشنایی را نیز به درون پناهگاه خود ببرد، که بهره گیری از نور درون سرپناه، کاربردی بود آگاهانه. با گذشت زمان این سرپناه ها شکلی معمارانه به خود گرفته و مبدل به خانه شدند. این معماری در هر سرزمینی شکلی خاص به خود گرفت؛ در ایران و بخصوص دوره اسلامی، معماری خانه ها به گونه ای بود که انسان نمی توانست مستقیمأ وارد یک بنا شود، زیرا چندین فضای واسطه که بصورت سلسله مراتب منظم شده بودند وجود داشت؛ این عناصر و اجزا عبارت بودند از جلوخان، سردر، هشتی و دالان، همراه با یک روشنایی تدریجی فضا. نور همواره نقش مهمی در توالی فضاها ایفا می کند و هیچ نماد و مظهری مانند نور به وحدت الهی نزدیک نیست. آنچه بدیهیست این است که معماری در ایران، پیوسته تحت تأثیر عوامل اقلیمی نیز بوده است. نور خورشید را می توان مؤثرترین عامل اقلیمی تأثیرگذار بر بافت شهر و شکل گیری ابنیه دانست که باتوجه به موقعیت و شدت تابش در اقلیم های چهارگانه ایران، سبب سازماندهی فضایی و ایجاد راهکارهای مناسب برای کنترل و هدایت نور طبیعی شده است. در این مقاله که روش تحقیق در آن از نوع توصیفی-تحلیلی و تطبیقی می باشد، ضمن تحلیل پیشینه نور در معماری دوره اسلامی، به بررسی تأثیر نور در معماری اقلیم های ایران نیز پرداخته خواهد شد.

کلمات کلیدی : نور روشنایی معماری اسلامی اقلیمی