ارزیابی مکانی مدیریت سیمای سرزمین در کاربری اراضی شهرستان گلپایگان

سمیرا افشاری¹ سعید پورمنافی² علی لطفی³ علیرضا سفیانیان⁴

1) دانشجوی کارشناسی ارشد رشته محیط زیست دانشکده منابع طبیعی- دانشگاه صنعتی اصفهان
2) عضو هیات علمی گروه محیط زیست دانشکده منابع طبیعی- دانشگاه صنعتی اصفهان
3) عضو هیات علمی گروه محیط زیست دانشکده منابع طبیعی- دانشگاه صنعتی اصفهان
4) عضو هیات علمی گروه محیط زیست دانشکده منابع طبیعی- دانشگاه صنعتی اصفهان

کد IOI مقاله : XBFZ-DDKFZ
محل انتشار : اولین کنفرانس بین المللی دانشمندان جاده ابریشم(icsrs.ir)
چکیده :
    سیمای سرزمین چیدمانی است که در آن ترکیبی از اکوسیستم‌های محلی یا کاربری‌های سرزمین در یک منطقه و در فرم مشابهی تکرار شده‎اند. سنجه‎های سیمای سرزمین، ابزارهای کمی‌ساز وضعیت سیمای سرزمین هستند، که تنوع و گوناگونی آن‎ها موجب کاربرد وسیع آن‎ها در برنامه‎ریزی‎های مرتبط با مطالعات علوم زمین شده است. این سنجه‎ها قادرند در مدت زمان کوتاهی اطلاعات زیادی در مورد ساختار و تغییرات اجزای تشکیل دهنده‎ی سیمای سرزمین به ما بدهند. در این مطالعه ابتدا نقشه کاربری و پوشش اراضی شهرستان گلپایگان با استفاده از سه تصویر سری زمانی سال 1397 از ماهواره‌ی لندست 8 در 9 طبقه با روش طبقه بندی هیبرید تهیه شد و ضریب کاپا و دقت کلی نیز محاسبه گردید. سپس سنجه های مختلف سیمای سرزمین به منظور بررسی مدیریت حال حاضر اراضی کشاورزی و شهری محاسبه و به صورت نقشه شد علاوه بر این‌که در این مطالعه برای همه‌ی کاربری/ پوشش اراضی، همه‌ی سنجه‌ها محاسبه و به صورت نقشه، توزیع مکانی آنها ارائه شد. مساحت اراضی کشاورزی و نتایج بررسی الگوی سیمای سرزمین بین شهر و اراضی کشاورزی در شهرستان گلپایگان نشان داد که شهری به ترتیب ... و... هکتار است. آنتروپی نرمال سازی شده در شهر 0.4 و در اراضی کشاورزی 0.15 است که افزایش مقادیر این سنجه بیانگر افزایش ناهمگونی در لکه‎های پوشش سرزمین است. غنای نسبی در شهر 27.58درصد و در اراضی کشاورزی 16.05 درصد است که این پدیده نمایه خوشایندی در سیمای سرزمین گلپایگان نمی‌باشد، زیرا بالا بودن تعداد لکه‌های انسان ساخت در سیمای سرزمین بیانگر تخریب سیمای سرزمین است. این پدیده بیانگر کوچک شدن لکه‎ها و انقطاع پیوستگی سیمای سرزمین می‎باشد که سبب افزایش آسیب‎پذیری لکه‌ها می‎گردد. تراکم حاشیه در شهر 0.4 متر بر هکتار و برای کشاورزی 0.12 متر بر هکتار بدست آمد. یعنی شهر کوچکترین لکه‎ها با بیشترین طول حاشیه در سیمای سرزمین را تشکیل می‌دهند که در آن‎ها نسبت محیط به مساحت‎بیشترین مقادیر را در مقایسه با لکه‎های مربوط به سایر طبقات دارد. مساحت لکه در شهر 175.26 هکتار و در اراضی کشاورزی 15201.77 هکتار است که نشان‌دهنده‌ی پتانسیل بالای این شهرستان برای کشاورزی است. فشردگی لکه در شهر 0.26 لکه در 100 هکتار و در اراضی کشاورزی 0.08 لکه در 100 هکتار است. یعنی تعداد لکه‌های مناطق مسکونی در یک سیمای سرزمین 100 هکتاری بیشتر از سایر طبقات است. این پدیده بیانگر وضعیت نامطلوبی در سیمای سرزمین شهرستان گلپایگان است. زیرا افزایش تعداد لکه‎های انسان ساخت، افزایش دامنه و شدت نفوذ انسان در محیط بوده و نشان‌دهنده‌ی تخریب سیمای سرزمین است.

کلمات کلیدی : سیمای سرزمین سنجش از دور کاربری/ پوشش اراضی شهرستان گلپایگان