بازشناسی سازه ای بقعه شیخ شهاب اهر

محمد شریفی نیا¹

1) 1. کارشناسی ارشد مهندس معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر،ایران اهر

کد IOI مقاله : XBHG-EAFBZ
محل انتشار : دومین کنفرانس عمران، معماری و شهرسازی کشورهای جهان اسلام(cau2019.ir)
چکیده :
    مقبره شیخ شهاب الدین اهری یکی از قدیمی‌ترین بناهای ثبت شده آذربایجان‌شرقی در فهرست آثار ملی کشور است که در تیرماه سال 1311 با شماره 179 به ثبت رسیده و پس از چند مرحله مرمت، در سال 1374 به عنوان موزه ادب و عرفان اهر افتتاح شد.یکی از ساختارهای هویّت بخش به سیمای کالبدی شهر اهر، مجموعة تاریخی شیخ شهاب الدّین است؛ مجموعه ای از دوران شكوفایی عرفان و تصوّف در منطقه آذربایجان در قرون هفتم تا یازدهم (هـ.ق.). این مجموعة تاریخی علی رغم این که در زمرۀ آثار فاخر معماری ایرانی قرار دارد، تاکنون از بررسی های کافی در زمینة شناخت تاریخی و شناخت کیفیات معماری بی نصیب بوده است. در نوشتار حاضر، که برآمده از پژوهشی مستقل به منظور تبیین تأثیر زمان بر نحوة تکوین ارسن این مجموعه است، به برخی از خلأهای علمی موجود در این زمینه و با طرح دو پرسش پاسخ داده شده است: الف) دلیل وجودی پیدایش خانقاه شیخ شهاب الدّین در اهر چیست؟ ب) مراتب آفرینش و گسترش ساختاری این مجموعه متأثر از چه مؤلفه هایی است؟ از آن جایی که این پرسش ها، در بستر تاریخی مطرح شده اند، از روش توصیفی تاریخی استفاده شده است. یافته ها حاکی از آن است که هستة اولیة مجموعة شیخ شهاب الدّین، متأثر از شرایط فرهنگی و اجتماعی عصر ایلخانی است و با احداث فضاهایی ساده که برای برپایی خانقاه شیخ لازم بود، بنا نهاده شد و در همان دوره نیز توسعه ها پیدا کرده این مجموعه در عصر صفوی توسعه چشمگیری داشت. در این دوره به دلیل علایق سیاسی دربار صفوی، توجّه وافری به این مجموعه شد و کیفیّت و کمیّت ساختاری آن تحوّل اساسی یافت.

کلمات کلیدی : بازشناسی سازه ای بقعه شیخ شهاب اهر حصار سنگی مقبره