پول درونی و پول بیرونی و اثرات آن بر شکاف تولید در اقتصاد ایران

کلثوم شاهی وندی¹ وحید فرزام² داود محمودی نیا³

1) دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه ولیعصر(عج)رفسنجان
2) هیئت علمی دانشگاه ولیعصر(عج) رفسنجان
3) هیئت علمی دانشگاه ولیعصر(عج)رفسنجان

کد IOI مقاله : XBZK-DBBBG
محل انتشار : کنگره مدیریت اقتصاد حسابداری دانشگاه تهران(emacong.com)
چکیده :
    نقش ویژۀ و اهمیت فوق‌العاده‌ی پول در اقتصاد، یک مسئله حیاتی برای سیاست‌گذاران است. چرا که تغییر در مقدار پول تاثیر قابل توجهی بر شاخص‌های عمده‌ی اقتصاد کلان از جمله تورم، بیکاری، نرخ‌ ارز و رشد اقتصادی دارد. با توجه به این که بیشتر پول موجود در اقتصاد توسط بانک¬های تجاری ایجاد می¬شود (پول درونی) بر این اساس محل تولد و مرگ بخش اعظم پول موجود در اقتصاد، خود بانک¬های تجاری هستند از طرفی بانک مرکزی در نظام پولی فعلی سهمی بسیار اندک در پول خلق شده در جامعه دارد (پول بیرونی) واقعیت عینی و تجربی در کشور حکایت از آن دارد که افزایش در سهم خلق و تخصیص پول بیرونی توسط بانک مرکزی در مقایسه با بانک¬های تجاری عایدی بیشتری برای اقتصاد کشور در بر دارد. هدف از این مقاله بررسی پول درونی و پول بیرونی و اثرات آن بر شکاف تولید برای کشور ایران در بازه زمانی 1353-1395 با استفاده از فیلتر ( ) هودریک- پروسکات، روش حداقل مربعات معمولی کاملا اصلاح شده و حداقل مربعات معمولی پویا است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که پول درونی (پولی که توسط بانک¬های تجاری خلق می¬شود) تاثیر منفی بر شکاف تولید دارد این در حالی است که پول بیرونی (پولی که توسط بانک مرکزی خلق می¬شود) تاثیر مثبت در شکاف تولید دارد. نتایج برآورد نیز موید نتایج است تنها تفاوت ما بین نتایج ناشی از شدت اثرگذاری متغیرهای توضیحی در متغیر وابسته بوده است. با توجه به نقش ویژه و اهمیت فوق العاده¬ی پول در اقتصاد و همچنین با توجه به نتایج به دست آمده از تحقیق به سیاست¬گذاران پولی و اقتصاد دانان توصیه می¬گردد، از طریق افزایش پول بیرونی (پایه پولی) و کاهش پول درونی (پول رایج) نقدینگی را مدیریت کنند و همچنین نقدینگی را که بخش اعظم آن را پول درونی تشکیل داده است را به سمت تولید و فعالیت¬های مولد سوق دهند.

کلمات کلیدی : پول درونی پول بیرونی خلق پول شکاف تولید