بازمروری بر مفهوم ردپای اکولوژیک (بوم‌شناختی)

لیلا رحیمی¹ سپیده زارع² حدیث بردبار³ لیلا علیلو⁴

1) استادیار گروه معماری دانشگاه تبریز، ایران-
2) دانشجوی کارشناسی ارشد شهرسازی گرایش برنامه ریزی شهری دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران-
3) کارشناسی ارشد شهرسازی گرایش طرلحی شهری دانشگاه تبریز، ایران-
4) دانشجوی کارشناسی ارشد شهرسازی گرایش طراحی شهری دانشگاه تهران، ایران، ایران-

کد IOI مقاله : XCZH-EDAZA
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی عمران، معماری و مدیریت توسعه شهری در ایران(caumconf.com)
چکیده :
    در دهه‌های اخیر رشد چشمگیر جمعیت، سبب بروز مشکلات بسیار زیادی نظیر افزایش آلودگی محیط زیست، کاهش توان اکولوژیکی، افزایش فشار بر محیط‌زیست، افزایش میزان گازهای گلخانه‌ای، جنگل‌زدایی و.. شده است. مشکلات ایجاد شده دلیلی بر ناپایدارشدن فضای اکولوژیکی شهرها می‌باشد. ناپایداری ایجاد شده در اغلب شهرها با فضای ارگانیک، سبب کاهش توان اکولوژیکی منطقه پشتیبان خواهد شد. در طی یک فرایند پیچیده کالا و منابع از منطقه پشتیبان وارد شده و در مقابل ضایعات به منطقه پشتیبان ارسال می‌گردد. در نتیجه فضای اکولوژیک ناپایدار بوجود آمده دیگر قادر به برآوردن نیازهای اساسی جمعیت خود نخواهد بود. از سویی دیگر حرکت به سوی پایداری در جوامع شهری مورد توجه قرار گرفته است. داشتن شهر پایدار و سالم برنامه‌ریزان را واداشته است که به دنبال یافتن شاخص‌هایی باشند که از طریق آن بتوان جوامع را به سمت پایداری سوق داد. شاخص ردپای اکولوژیک یکی از این شاخص‌ها است. در حالت کلی می‌توان گفت که استفاده از روش ردپای اکولوژیک سبب تحقق پایداری شهرها خواهد شد. ردپای اکولوژیکی شاخصی به‌منظور بررسی تاثیرات زیست‌محیطی تولیدات، فعالیت‌ها و خدمات بشری بر زیست‌کره است. شاخص ردپای اکولوژیکی در ایران در سال 2015 برابر با 2.8 هکتار در مقیاس جهانی به ازای هر نفر بوده‌است، در حالیکه میزان ظرفیت زیستی ایران 0.9 هکتار در مقیاس جهانی به ازای هر نفر است، این امر نشان دهنده برداشت بیش از حد از منابع طبیعی می‌باشد. در همین راستا و با توجه اهمیت غیرقابل انکار مسئله مطرح شده، پژوهش با هدف بازمروری بر مفهوم ردپای اکولوژیک صورت گرفته است.

کلمات کلیدی : ردپای اکولوژیک بوم‌شناختی پایداری شهر پایدار