ادراک مردم نسبت به دینی و معنوی بودن شهر: کاربست مدل کانتر ( مطالعه موردی: شهر مشهد)

سیمین فرو غ زاده¹

1) عضو هیأت علمی گروه توسعه¬ی پایدار شهری و منطقه¬ای سازمان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی

کد IOI مقاله : XDDG-FAFGH
محل انتشار : دومین کنفرانس مدیریت شهری، شهرسازی و معماری(2ncau.ir)
چکیده :
    هدف اصلی این پژوهش صرفاً توصیف ادراک شهروندان مشهدی،زائران ایرانی شهر مشهد و نخبگان نسبت به دینی و معنوی بودن فضای شهر مشهد بوده که برای نیل به آن از روش پیمایش و ابزار پرسشنامه استفاده شد. مقیاس سنجش با اتکا به مدل پیشنهادی کانتر ساخته شد که طبق آن، محیط شهری به مثابه یک «مکان» متشکل از سه عنصر اصلی فرم، عملکرد و معنا است. نتایج نشان داد زائران درمقایسه با شهروندان مشهدی و نخبگان دانشگاهی و حوزوی فعال در شهر مشهد ادراک مثبت‏تری نسبت به میزان دینی و معنوی بودن فضای حاکم در شهر مشهد(درسه بعد فرم، عملکرد و معنا)دارند.در دو بعد فرم و عملکرد پس از زائران، به ترتیب مجاوران و نخبگان دارای تصویر ذهنی مثبتی از شهر هستند.اما در بعد معنا، پس از زائران، ابتدا نخبگان و پس از آن مجاوران قرار دارند.نتایج بیانگر ادراک مثبت تر زنان نسبت به میزان دینی و معنوی بودن فضای شهر مشهد است.همچنین میانگین ادراک افرادی که اصولاً پایبندی چندانی به مناسک دینی ندارند،در سه بعد فرم، عملکرد و معنا کمتر از دیگران است و به موازات افزایش میزان پایبندی به مناسک دینی،میانگین ادراک افراد مورد مطالعه نسبت به فضای شهر در ابعاد سه گانه محیط شهری مثبت می‏شود.همچنین ادراک افراد دارای کنش مذهبی نسبت به دینی و معنوی بودن سیمای شهر، از ادراک افراد فاقد کنش مذهبی،مثبت تر است. محقق در پایان به دوسویه بودن رابطه انسان و محیط و اهمیت حضور شاخص‏های عینیت دین در شهر و بی تاثیر بودن ترویج و تبلیغات و آموزش های مستقیم و گسترده دینی در سطح شهر اشاره دارد و برای تقویت یک فرهنگ دینی ناب، جلوگیری از دلزدگی دینی و درک و قضاوت صحیح مردم از کم و کیف معنویت در فضای حاکم در شهر مشهد، خلوص نمادهای مذهبی در سطح شهر و عدم تداخل عناصر مذهبی با نمادهای سیاسی و غیر دینی را متذکر می‏شود.

کلمات کلیدی : ادراک فضای معنوی شهر مشهد نخبگان شهروندان زائران ایرانی