ریخت¬شناسی قمقمه¬های شیشه¬ای ایران و مصر در قرن¬های 7-3 ه.ق

ریخت¬شناسی قمقمه¬های شیشه¬ای ایران و مصر در قرن¬های 7-3 ه.ق

معصومه زمانی سعدآبادی1 فرنوش شمیلی2

1) دانش آموخته کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
2) استادیار و عضو هیئت علمی دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

کد IOI مقاله : XDDG-FAGHZ
محل انتشار : دومین کنفرانس مدیریت شهری، شهرسازی و معماری(2ncau.ir)
چکیده :
    هنر و صنعت شیشه¬گری از دیرباز مورد استفاده بشر بوده و در طول تاریخ شیشه¬گران سرزمین¬های ایران و مصر از ماهرترین و برجسته¬ترین هنرمندان شیشه¬گر بوده¬اند. با برآمدن اسلام این هنر با برخورداری از پیشینه غنی تاریخی و هنری وارد مرحله نوینی شد به طوری¬که آثار شیشه¬ای متنوعی با تزیینات گوناگون توسط هنرمندان شیشه¬گر ساخته شده و به یادگار مانده¬ است. یکی از آثار شیشه¬ای بر جای مانده از ایران و مصر قمقمه¬ها می¬باشند که تعداد انگشت¬شماری از آثار شیشه¬ای دو سرزمین را شامل می¬شوند. با توجه به این¬که در رابطه با موضوع این پژوهش تحقیق جامعی صورت نگرفته لذا مطالعه قمقمه¬های شیشه¬ای ایران و مصر در دوران اسلامی با تمرکز بر ساختار کلی آن، فرم و تزیینات تحت عنوان ریخت¬شناسی ضروری می¬نماید. بنابراین سوال مطرح شده در پژوهش حاضر این است که قمقمه¬های شیشه¬ای ایران و مصر به لحاظ ریخت¬شناسانه از چه عناصر ثابت و متغیری تشکیل یافته¬اند و مهم¬ترین ویژگی¬های بصری این آثار کدام است؟ در پی پاسخ به این سوال قمقمه¬های شیشه¬ای که از قرن¬های 7-3 ه.ق در ایران و مصر بر جای مانده،¬ مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته¬اند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و اطلاعات از طریق منابع کتابخانه¬ای گردآوری شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که مخزن و گردن عناصر ثابت قمقمه¬های شیشه¬ای دو سرزمین بوده و دسته، برجستگی روی گردن، پایه، تزیینات و نقوش عناصر متغیر آثار مذکور است که در هر اثر متفاوت بوده و سبب تنوع ریخت قمقمه¬های شیشه¬ای گشته است.

کلمات کلیدی : ریخت¬شناسی عناصر ثابت و متغیر هنر شیشه¬گری ایران شیشه¬گری مصر قمقمه¬های شیشه¬ای