بازنمایی طبیعت در اشعار منتخب مولانا با رویکرد نقد بوم گرایانه
بازنمایی طبیعت در اشعار منتخب مولانا با رویکرد نقد بوم گرایانه
محمدرضا دبیرنیا1
1) دانشجوی کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی دانشگاه تربیت مدرس
کد IOI مقاله
:
XDFH-FFEZD
محل انتشار :
چهارمین همایش یگانگی و بیگانگی در عرفان مولانا(molanauma.ir)
چکیده :
چکیده
با نگاهی تاریخی به رابطۀ انسان و طبیعت در اعصار گذشته می توان به این گزاره پی برد که دوگانۀ انسان و طبیعت فاقد ثبات نسبی بوده است و از سویی انسان از موجودی مقهور طبیعت و پدیده های منتج از آن به موجودی در معنای عام و امروزی ویرانگر که از جوانب مختلف در پی برآوردن منفعت خویش در گروی نابودی طبیعت است، تبدیل شده و و بر طبیعت مستولی گشته است. از سویی دیگر همزمان با این پدیدۀ مخرّب معاصر، در محافل دانشگاه افق هرمنوتیکی جدیدی در تفاسیر و درک دنیای طبیعی و ادبیات به ارمغان آمد که رابطۀ انسان و طبیعت را در قالب مطالعاتی میان رشته ای ادبیات و محیطزیست با هدف ضرورت اصلاح این رابطه، آثار ادبی را به وادی نقد می کشاند. مولانا از جمله شاعرانی است که در بطن آثار خود با استفاده از زبان در استعاره و دیگر کارکردهای زبانی، طبیعت را طرق مختلف توصیف می کند. این گمان حتمی است که در زمانۀ مولانا مفهوم محیط زیست و تأثیر انسان بر آن با فهم معاصر انسان امروزی به دلیل توسعۀ تکنولوژی و زیرساخت های بشری به مراتب تفاوت دارد. از همین روی، در نگاه مولانا، هر پدیده ای در طبیعت، نمایندۀ مفاهیم دیگری است و بینندۀ بابصیرت کسی است که از این ظواهر عبور و به مفهوم باطنی راه پیدا کند. در واقع این اشارات رمز و رازگونه، بعضاً اشاراتی معنوی و دینی دارد و جایگاه طبیعت را از کارکرد صرفی آن بالاتر میبرد. این پژوهش در تلاش است تا با مطالعۀ عناصر طبیعی بازنمایی شده در آثار منتخب مولانا و طبقه بندی و هدفگذاری آن از باب عناصر طبیعی موجود و سپس تأملی به اختصار در باب نگرش مولانا به طبیعت از طریق دسته¬بندی توصیفات آن، باب جدیدی در حیطه بازنمایی طبیعت در آثار مولانا و مطالعات نقد بوم گرا گشوده شود.
کلمات کلیدی : نقد بوم گرا مولانا بازنمایی طبیعت