بررسی اقلیم در پیدایش فرم، ساختار بافت شهری و آثار معماری در شهر بشرویه
بررسی اقلیم در پیدایش فرم، ساختار بافت شهری و آثار معماری در شهر بشرویه
سعیده پورعابدینی1 عابد تقوی2 حسن هاشمی زرج آباد3
1) دانش آموخته باستان شناسی، گروه باستان شناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2) استادیار، باستان شناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3) دانشیار، باستان شناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
کد IOI مقاله
:
XDHH-GGBAG
محل انتشار :
پنجمین کنفرانس بین المللی و ششمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(5iccacs.ir)
چکیده :
رابطه تنگاتنگی بین شهر و اقلیم حاکم است. معماری و شهرسازی کهن ایران گواهی است بر تطبیق فضاهای انسانساخت با توانهای محیطی و بهرهگیری از آنها در جهت رسیدن به اصول معماری پایدار. ازاینروی میتوان فرم و ساختار بناها و بافت شهری را در اقلیم گرم و خشک، بازتابی از تأثیرات اقلیمی بر روی آنان دانست. در این نوشتار، شهر بشرویه در کناره کویر مرکزی ایران، مابین کویر لوت و دشت نمک را نمونهای از این اقلیم در نظر گرفتهشده است و باهدف وارسی میزان تأثیرات اقلیمی و راهکارهای اقلیمی، که بهمنظور رفع چالشهای محیطی بهویژه شدت تابش خورشید و تأثیر باد توسط ساکنین شهر بشرویه انجامشده را مورد ارزیابی و تحلیل قرار داده و میکوشد که به پرسشهای ذیل پاسخ دهد؛ چه عناصری در شکلگیری فضاهای پر و خالی و جهتگیری بناها در شهر بشرویه دخیل بودهاند؟ شرایط اقلیمی چگونه بر روی تیپولوژی و سازمان فضایی بافت تاریخی شهر بشرویه اثرگذار بوده است؟ پژوهش فوق با تمرکز بر مطالعات کتابخانهای و با استفاده از اسناد و مدارک میراث فرهنگی، گزارش مستندسازی بافت فرهنگی تاریخی شهر بشرویه صورت گرفته است. سپس با بهرهگیری از راهبرد توصیفی تحلیلی به بررسی تأثیرات عوامل اقلیمی بر روی مؤلفههای کالبدی بافت تاریخی شهر پرداختهشده است. دستاورد این مقاله بیانگر آن است که وجود وحدت بین متغیرهای محیطی، اقلیمی و اثربخشی آنها بر ایجاد فضاهای پر و خالی در سطح شهر بشرویه، انگیزهای برای تکوین سیستمی منسجم و یکپارچه در تمامیت شهر شده است. و سبب خلق بافت متراکم و پوشیده، فضاهای بسته، گذرهای باریک و نامنظم آگاهی پوشیده با طاق، ساختمانهای متوالی و چسبیده به یکدیگر، و بهرهگیری از بادگیر و معابر در انطباق مسیر آبهای زیرزمینی (غربی – شرقی)، استفاده از الگوی غالب حیاط مرکزی در تیپولوژی خانهها در بافت شهر، از یکسو سبب کاهش بار سرمایشی ساختمانها در فصل گرم شده است از سوی دیگر بر روی سازمان فضایی و اصول سلسلهمراتب فضایی در خانهها اثرگذار بوده است.
کلمات کلیدی : بشرویه اقلیم گرم و خشک معماری همساز با اقلیم بافت شهری