پیشینۀ فرهنگی نقشمایۀ گردونۀ مهر و توسعۀ پایدار

پیشینۀ فرهنگی نقشمایۀ گردونۀ مهر و توسعۀ پایدار

آپه ‏نا اسفندیاری1 غلامعلی حاتم2 ایرج داداشی3

1) استادیار پژوهشی و عضو هیات‏ علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، پژوهشکدۀ هنرهای سنتی
2) استاد دانشگاه هنر تهران، دانشکده هنرهای کاربردی و دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات،
3) استادیار پایه 20 و عضو هیات‏ علمی دانشگاه هنر تهران، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، معاون آموزشی و مدیر گروه پژوهش هنر

کد IOI مقاله : XDHH-GGZDZ
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی و ششمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(5iccacs.ir)
چکیده :
    صنایع دستی [و هنرهای سنتی در سطح کلان و نقوش آنها در سطح خُردتر] به منزلۀ شاخص‏ترین هنرهای کاربردی ایران و دارای صبغه تاریخی -فرهنگی از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است که می‏توان این هنر- صنعت را زیرمجموعه‏ای از صنایع فرهنگی و خلاق دانست شالوده این صنایع خلاق در هر کشور دانش سنتی‏ای است که به واسطۀ انتقال کتبی، شفاهی و تصویری آداب و سنن فرهنگی از نسلی به نسل دیگر زنده نگاه داشته می‏شود و بقای آن به تفسیر مداوم، بازتفسیر، بحث و انطباق با فرمت‏های جدید بستگی دارد و باید مدام بازآفرینی شود تا از بین نرود و از راه‏های متفاوتی در دسترس اعضای جامعه قرار می‏گیرد [در وادی هنر به صورت نقش‏آفرینی روی بناها و سایر دست‏ساخته‏ها است که باید کشف و تفسیر شود] از اهداف پژوهش حاضر، تبدیل دانش سنتی به خدمات خلاق فرهنگی، ارزش‏های فرهنگی در راستای توسعه پایدار و وضعیت‏های گوناگون پایداری فرهنگی است. پیشینۀ فرهنگی نقشمایه گردونه مهر در کلیه دست‏ساخته‏ها از گذشته تاکنون و تزئینات معماری اسلامی، یکی از عواملی است که اهداف مذکور را از نگاه توسعه پایدار از منظر فرهنگ بهبود می‏بخشد. دلایل نامیده‏شدن این نقشمایه به مثابه محصول فرهنگی در توسعه پایدار: استمرار، انتقال و نقش ارتقادهندگی آن از دوران کهن به ادوار بعدی، تجلی باورهای مذهبی، کشف ظرفیت‌های ناشناخته‌ در تقویت و تداوم هویت فرهنگ ایرانی – اسلامی، چندبعدی بودن معانی محتوایی و صوری، قابلیت انعطاف‏پذیری این نقش مایه و امتزاج آن با مفاهیم اسلامی، وسیلة ارتباط با گذشتگان و عامل انتقال سنت، آشتی‏دهندۀ دو فرهنگ در دو دوره متفاوت ماقبل اسلام و دوره اسلامی، فراروی از نقشمایه و ارتقا به نماد و رمز به دلایل معانی و محتوای غنی و گوناگون، تقويت تخيل و قواى ذهنى و تقویت آفرينندگى و سازندگى در فرد است. روش تحقیق: توصیفی- تحلیلی و ابزارگردآوری داده‏ها کتابخانه‏ای است.

کلمات کلیدی : پایداری فرهنگی گردونۀ مهر توسعۀ پایدار