بررسی آثار معامله فضولی درفقه، حقوق ایران و حقوق انگلستان

محمد حسن هادی پور¹

1) کارشناس ارشد حقوق خصوصی

کد IOI مقاله : XDKH-GGKHK
محل انتشار : دومین کنفرانس ملی حقوق، فقه و فرهنگ (conflaw.ir)
چکیده :
    در فقه امامیه و حقوق ایران حکم معامله فضولی در اغلب موارد عدم نفوذ است. در حقوق انگلستان معامله فضول برای خود، جز در موارد استثنائی باطل و معامله او برای مالک، تنها در صورت افشای قصد نمایندگی تنفیذ است. این اختلاف در احکان، ریشه در وجود مبانی متفاوت در این نظام ها دارد. نگارندگان با بررسی این مبانی معتقدند مبنای معاملات فضولی در فقه و حقوق ایران، نظریه «استناد به مالک» است ولی در حقوق انگلستان معاملات فضولی برای خود از نظریه «اداره قراردادها» و معامله فضول برای مالک از نظریه «نمایندگی ناشی از تنفیذ» پیروی می کند. علی رغم اختلاف در مبانی و احکام، شباهت بسیاری در آثار معاملات فضولی در نظام های حقوقی فوق وجود دارد؛ تا آنجا که برخلاف نظر رایج می توان گفت؛ احکام فضولی در فقه امامیه و حقوق ایران، مانند حقوق انگلستان، تنها با رعایت شرایط مخصوصی قابل اجراست. بررسی آثار معاملات فضولی نشان می دهد جواز رد یا تنفیذ و پایبندی اصیل، مهم‌ترین آثار معامله فضولی در هر دو نظام حقوقی است.

کلمات کلیدی : معامله فضولی استناد به مالک نمایندگی ناشی از تنفیذ