بررسی عناصر هویت¬ساز معماری و شهرسازی ایرانی-اسلامی، با تاکید بر ابعاد کالبدی شهر، (مطالعه موردی: شهر ارومیه، منطقه آذربایجان غربی)
بررسی عناصر هویت¬ساز معماری و شهرسازی ایرانی-اسلامی، با تاکید بر ابعاد کالبدی شهر، (مطالعه موردی: شهر ارومیه، منطقه آذربایجان غربی)
آرام خضرلو1
1) هیات علمی گروه معماری، دانشگده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه
کد IOI مقاله
:
XECZ-GGHFZ
محل انتشار :
دومین کنفرانس بین المللی معماری، عمران،شهرسازی،محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب(2icacu.ir)
چکیده :
دین مبین اسلام به¬عنوان کامل¬ترین دین شناخته¬شده، دارای معیارها و دستورالعمل¬هایی در عرصه¬های مختلف زندگی انسان-هاست. بی¬شک در زمینه طراحی شهری و معماری نیز دارای معیارهایی جهت افزایش کیفیت زندگی مسلمانان می¬باشد. شهرهای اسلامی که مبتنی بر آموزه¬های دین اسلام و بر اساس هویت شهر اسلامی ساخته شده¬اند، دارای تجارب باارزشی هستند که شناخت و فهم دقیق آن¬ها، می¬تواند در بازیابی هویت امت اسلامی و انعکاس آن در شهرسازی معاصر موثر واقع شود. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، و با مرور بر پیشینه¬ی مطالب ارائه شده در ارتباط با شهر اسلامی و نیز بررسی مصادیق موجود در حوزه مورد مطالعه (شهر ارومیه، استان آذربایجان غربی)، در پی آن است تا با بررسی بافت کالبدی شهر ارومیه، و میزان انطباق آن با آموزه¬های شهر ایرانی-اسلامی، به تبیین معیارهایی جهت برنامه¬ریزی و طراحی شهری ایرانی-اسلامی در دوره¬ی معاصر بپردازد. نتایج پژوهش حاضر بیانگر آن است که بافت کالبدی شهر ارومیه و نحوه ساخت¬وسازهای موجود در آن، در گذشته بر اساس نوع اقلیم منطقه و نحوه هماهنگی صحیح انسان و محیط طبیعی انجام شده¬اند. الگوهای ساخت شهر ایرانی-اسلامی و عناصر کالبدی آن در بافت شهری ارومیه، رعایت گردیده و هویت و فرهنگ منطقه آذربایجان غربی در تلفیق با اقلیم خاص این منطقه در بافت شهری متجلی گشته بود، متاسفانه در سال¬های اخیر پس از اجرای طرح¬های شهرسازی نوین در برنامه¬های مدرن¬گرایی، این بافت دچار تغییراتی شده، که این تغییرات تا به امروز ادامه داشته و به¬صورتی-که شهر از ساختار اصلی و قالب خویش جدا گشته است. لذا در این پژوهش علاوه بر بررسی کالبدی شهر ارومیه با رویکرد شهر ایرانی-اسلامی، به تغییرات صورت¬گرفته نیز اشاراتی مختصر خواهیم داشت. شناسایی و بررسی این معضلات خود گام مثبتی است در جهت شناخت جنبه¬هایی از ضعف¬ شهرسازی نوین تا به امروز، و بکارگیری هوشمندانه تجارب مثبت شهرسازی سنتی و معاصرسازی آن¬ها بر اساس نیازهای روز. بی¬شک این تلاش¬ها می¬تواند گام مهمی در راستای بازپروری شهرهای ایرانی-اسلامی با رویکرد هویت در منطقه آذربایجان غربی و همچنین دیگر شهرها باشد.
کلمات کلیدی : شهر اسلامی منطقه آذربایجان غربی شهرسازی شهر ارومیه مولفه کالبدی