واکاوی شاخصه نور در کالبد معماری و اثربخشی آن در انتقال معنویت در انسان (نمونه موردی: مساجد دوران ایلخانی و صفوی)

سید کمال هاشمی¹ صالحه چرتاب محمدی²

1) پژوهشگر دکترای معماری ،گروه معماری، مدرس موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی-غیر دولتی رشدیه، تبریز، ایران
2) دانشجوی ارشد مهندسی معماری ،موسسه آموزش عالی رشدیه

کد IOI مقاله : XECZ-GHAKF
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی معماری، عمران،شهرسازی،محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب(2icacu.ir)
چکیده :
    مساجد به عنوان مهمترین بناهای معماری اسلامی شناخته شده اند. از آنجایی که اهمیت نور و بهره گیری از آن در معماری اسلامی و شکل دهی به فضاهای داخلی، از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است با ظهور اسلام بر اهمیت و بهره گیری از نور در بناها، بخصوص در مساجد، افزوده شد . همچنین حس معنویت در بناهای معماری گذشته، ازجمله مساجد، اولویت معماران و سازندگان آن دوران بود و با به کار گیری هوشمندانه از مولفه ی نور (بخصوص نور طبیعی)، این فضا هارا سرشار از حس معنویت و تجلی الهی قرار داده بودند. متاسفانه در مساجد دوره جدید خلق چنین مساجدی با حس معنویت و استفاده از نور طبیعی و بهره گیری از آن تنزل یافته و ازاهمیت نقش نور در القای حس معنویت غفلت شده است. ازاین رو مرور این امر مهم در معماری امروز اهمیت ویژه ای دارد. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و با مطالعه مولفه ی نور در معماری دو دوره ایلخانی و صفوی و همچنین بررسی نقشه ها، اسناد و مدارک مربوط به مساجد دو دوره مذکور و تحلیل و مقایسه آن ها انجام شده است. نتایج حاصل از این تحقیق کمک خواهد کرد که نقش این عنصر مهم در طراحی های امروزی بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

کلمات کلیدی : نور معماری مسجد صفویه ایلخانی