«معماری قانعانه»: تجلی جهاد و تلاش مؤمنانه هنرمند ایرانی در تبیین «فرهنگ خودساختگی» سبک زندگی اسلامی

«معماری قانعانه»: تجلی جهاد و تلاش مؤمنانه هنرمند ایرانی در تبیین «فرهنگ خودساختگی» سبک زندگی اسلامی

عرفان خصم افکن نظام1 منصوره طاهباز2

1) دانشجوی دکتری معماری(نویسنده مسئول)، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران
2) دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

کد IOI مقاله : XECZ-GHDAG
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی معماری، عمران،شهرسازی،محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب(2icacu.ir)
چکیده :
    هنر معماری بر دو موضوع استوار است: ابتدا «فکر یا معنی» و سپس «صورت یا شکل»؛ بدین صورت که توجه به «جهان بیرون»، «فکری» را در هنرمند تولید می‌کند که از آن به عنوان «تأثیر محیط بر فرد» یاد می‌کنیم؛ و سپس هنرمند آن را با «سوابق ذهنی» خود منطبق می‌سازد و با همان «جنبه‌ی فکری خود» تعبیر می‌کند که می‌گوییم تأثیری است که «فرد بر محیط» می‌گذارد. به همین جهت اگر در مرحله‌یِ طراحی بر اساس فرهنگِ خودی، نقشه‌ای را طراحی کنیم، میان فرهنگ ما و فرهنگی که ساختمان بر ما تحمیل می‌کند، تناقضی پیش نخواهد آمد؛ اما اگر معماری بر اساس فرهنگ بیگانه و غیرخودی ساخته شود، میان فرهنگ ما و فرهنگ ساختمان، تناقض پیش خواهد آمد. این تناقض در آغاز، مشکل‌ساز است اما به مرور، از فرهنگ فرد، حساسیت‌زدایی‌شده و فرهنگ ساختمان چیره می‌شود. اگر قبول کنیم که هنرمند ایجاد کننده‌ی امکانات، فرصت‌ها و شناساننده‌ی آنها به جامعه است؛ به همین خاطر تبیین و پرداختن به «معماری قانعانه» به عنوان یکی از ارکان «خودساختگی جامعه ایرانی» که در قالب هدف‌گذاری برای تمدن اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب تبیین شده‌است، مهم و ارزشمند است. در این راستا، قدم اول «شناخت فرهنگ اسلامی خودساختگی ایرانیان» به عنوان «تأثیر محیط بر فرد» در قالب «کالبد مسکن ایرانی» به عنوان «برداشت هنرمند مؤمن از محیط» بسیار حائز اهمیت می‌باشد، لذا سعی شده است تا با نگاه تحلیلی به این موضوع پرداخته شود.

کلمات کلیدی : جهاد تبیین سبک زندگی اسلامی قناعت فرهنگ خودساختگی معماری قانعانه