نقش فرارسانه اي قرآن در تطور هنر ايراني اسلامي

نقش فرارسانه اي قرآن در تطور هنر ايراني اسلامي

جمشید آراسته1

1) دانشجوی دکتری علوم ارتباطات دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق

کد IOI مقاله : XECZ-GHKHA
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی معماری، عمران،شهرسازی،محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب(2icacu.ir)
چکیده :
    هنر را كيمياي جان تعريف كرده اند از آن رو كه ناب است. در میان اقسام هنر سنتی، دینی، آیینی، مقدس آنچه محور قرار می گیرد هنر مقدس است از آن رو که مصداق عینیت است و با نمادپردازی جلوه می کند. آنچه به این گونه هنر الوهيت بخشیده سرشت وحداني اوست كه منبعث از واجب الوجود در ذات عالم امكان تنزل كرده أست و در كالب اشكال و نقوش و صور نمادين در مكتوبات و مکاتب معماري مجسم شده است. خوشنویسی صورتی از هنر مقدس است که در صورت های کالیگرافی، تایپوگرافی، خط نگاره، نقاشی خط، تذهیب، اسلیمی، نقوش تزیینی و غیره به مخاطب عرضه می شود. عمده محتوی این مباحث برگرفته از آیات قرآنی و روایات و احادیث است که فی الجمله کلام و‌کلمات قرآنی است و مصداق بارز معنویت آنها ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ است.این امور در طی قرنها و سالیان متمادی با طرحها و نقشینه های متنوع و‌متعدد بر پیشخوان مجامع علمی و فرهنگی و اماکن مسکونی ‌و مذهبی بکار رفته‌اند و هر یک پیام رسان فرهنگ و هنر و سلوک‌و منش قوم‌و قبیله و تمدنی خاص هستند. این نقوش که حاصل تجربه و تبحر و تخصص هنر-صنعتگران و معماران و هنرمندان است نه تنها خود ظرف پیام هستند که از منظری پیامی از گامه و گستره ی جغرافیایی به گامه و گستره ی دیگرند که به اتصال دو برهه از تاریخ و تمدن انجامیده است. پس با نوعی رسانه از جنس هنر روبرو هستیم که حامل پیام است. این پیام اما جنسی متفاوت دارد و نه ماندگاری و نه موثربودن که هر دو را با هم دارد. در این مقاله که به روش توصیفی-تحلیلی و تحقیقات کتابخانه ای صورت می گیرد سعی بر آن است تا با بررسی نقش و جایگاه آثار خطی برگرفته از کلام الله مجید در کالبد نمادهای گرافیکی، تاثیرات پیامبرانه آنها در ارتباط-محوری از نسلی به نسل دیگر مورد مداقه قرار گیرد و در پی آن است که چگونه روح قدسی کلام الهی می تواند در جسم نقوش و‌ نمادینه ها به وحدت و اتحاد و اخلاص بیشتر اقوام ‌‌و مذاهب و مکاتب فکری منجر شود شواهد امر نشان می دهد با گذشت قریب به 15 قرن از ارسال پیام از منبع وحی همچنان قابلیت رمزگشایی برای گیرندگان برخوردار است و اعتبار و ارزش آن همچنان فراتر می رود. این مهم به تجدد، تلون، تطور و تکثر هنر اسلامی نیز بیشمار انجامیده است تا اثبات کند که قرآن فرارسانه است.

کلمات کلیدی : قرآن کریم هنر مقدس فرا رسانه ارتباط محوری نقوش هندسی اسلامی اقوام و‌ مذاهب