واکاوی ساختار اجتماعی در پیکره‌بندی فضایی خانه‌های تاریخی بشرویه در عصر قاجار بر پایه رویکرد نحو فضا

واکاوی ساختار اجتماعی در پیکره‌بندی فضایی خانه‌های تاریخی بشرویه در عصر قاجار بر پایه رویکرد نحو فضا

سعیده پورعابدینی1 عابد تقوی2 حسن هاشمی زرج آباد3 حسین کوهستانی4

1) دانش آموخته باستان شناسی، گروه باستان شناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2) استادیار، باستان شناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3) دانشیار، باستان شناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
4) استادیار، باستان‌شناسی، دانشگاه بیرجند، ایران

کد IOI مقاله : XECZ-GKCHD
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی معماری، عمران،شهرسازی،محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب(2icacu.ir)
چکیده :
    فضا توسط انسان درک می‌شود و حرکت آن را معنا می‌کند. این حرکت نشائت گرفته از بعد فرهنگی – اجتماعی ساکنین فضاهاست. نظام فضایی به‌منظور پاسخگوی به نیاز کاربران خود در طول زمان خلق‌شده‌اند. ازاین‌رو خانه بیشترین محلی است که انسان در آن حضورداشته و در ارتباط با نیازهای مختلف ساکنان آن برپاشده است. از یک‌سو، این فضا به‌عنوان اصلی‌ترین مکان زندگی آدمی، بازتاب اندیشه‌ها، باورها و ضروریات زندگی ساکنان آن بوده است و از سوی دیگر کالبد و ساختار فضایی آن مبین روابط پیچیده اجتماعی و فرهنگی مستتر در درون آن بوده است. هدف از پژوهش حاضر، تحلیل الگوی زیستی و الگوی کالبدی حاکم بر خانه‌های بشرویه در عصر قاجار، به‌منظور رمزگشایی منطق اجتماعی فضا و پیچیدگی‌های روابط اجتماعی و فرهنگی در ساختار فضایی خانه‌های این شهر بوده است پژوهش حاضر ازنظر هدف در زمره تحقیقات بنیادی است و ازنظر ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی است. بخش اطلاعات نظری پژوهش، بر اساس اسناد و مدارک میراث فرهنگی، گزارش مستندسازی بافت فرهنگی – تاریخی شهر بشرویه انجام‌شده است. بخش توصیفی – تحلیلی با استفاده از نظریه چیدمان فضا و به کمک نرم‌افزار (آی گراف) بر پایه شاخص‌های تقارن نسبی، قابلیت دسترسی، هم‌پیوندی و عمق نسبی پرداخته‌شده است. نتایج به‌دست‌آمده از پژوهش فوق نشان می‌دهد که فضاهای نوع (c و d) (فضای ارتباط و فضای فعالیت) در خانه‌های تاریخی بشرویه، فضاهای اجتماع‌پذیر بوده‌اند و بیشترین ارتباط رابین ساختار فضایی درون و بیرون خانه‌ها را پدید آورده‌اند. این فضاها کم‌ترین میزان عمق و بیشترین میزان هم‌پیوندی را دارا بوده‌اند و زمینه‌ساز تقویت ارتباط عملکردی میان سایر فضاها شده‌اند، که نتیجه آن تسهیل روابط اجتماعی میان ساحت فضایی خانه‌ها و استفاده‌کنندگان از فضاها را نیز به همراه داشته است

کلمات کلیدی : اجتماع‌پذیری منطق اجتماعی فضا نحو فضا خانه‌های تاریخی شهربشرویه عصر قاجار