بررسی نحوه شکل‌گیری روستاشهرها و اثرات توسعه شهری بر تحولات ساختار کالبدی-فضایی روستاها

بررسی نحوه شکل‌گیری روستاشهرها و اثرات توسعه شهری بر تحولات ساختار کالبدی-فضایی روستاها

جمال‌الدین مهدی‌نژاد1 فائزه اسدپور2 قاسم محمدی فرد3

1) استاد تمام، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.
2) دانشجوی دکتری معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.
3) پژوهشگر، موسسه آموزش عالی مازیار، رویان، ایران.

کد IOI مقاله : XECZ-HFCHK
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی معماری، عمران،شهرسازی،محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب(2icacu.ir)
چکیده :
    جریان‌های فضایی متفاوتی بین شهرها و سکونتگاه‌های پیرامون وجود دارد. این جریان‌ها، بسیاری از تحولات را در روستاها شکل داده‌اند. روستا به عنوان فضایی اجتماعی، نه تنها از عوامل و نیروهای محیطی- اکولوژیک و فرهنگی تاثیر می‌پذیرد، بلکه با توجه به خصوصیات و قابلیت‌های خود، بر این مجموعه عناصر اثرگذار است به عبارت دیگر این تغییر و تحولات در ابعاد مختلف در بستر مکان و در گذر زمان شکل می‌گیرد و هر فضای جغرافیایی به عنوان یک واقعیت مکانی نه تنها تحت تاثیر نیروها و عوامل درونی بلکه ضمناً از نیروها و عوامل بیرونی نیز متأثر می‌شود. نظام کالبدی – فضایی، به عنوان یکی از زیر نظام‌های فضاهای روستایی نه تنها متأثر از عوامل درونی این نظام بلکه، متأثر از عوامل محیط (بیرون) خود در کنار سایر زیر نظام‌ها در حال تغییر و تحول است. در بین مجموعه عوامل محیط بیرونی نظام (سیستم) شهرها و نوع تعاملات فضایی‌شان با نقاط روستایی یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر تحول روستا و به ویژه نظام کالبدی است. از این حیث در این پژوهش که از نوع توصیفی –تحلیلی بوده با مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای سعی در بررسی تحقیقات پیشین و تحلیل دیدگاه‌های نظریه‌پردازان، پژوهشگران و جوامع بین‌المللی در خصوص ارتباط شهرها با نواحی پیرامونی و روند تبدیل روستا به شهر در طی فرآیند توسعه شهری، داشته است و این نتیجه حاصل گردید که؛ رشد شتابان شهرنشینی طی دهه‌های اخیر سبب شده است که فضای فیزیکی_کالبدی شهرها گسترش یافته و سکونتگاه‌های روستایی پیرامون شهرها را نیز مورد تهدید قرار دهد. این تهدید به ویژه در مورد شهرهای بزرگ و شهرهای متوسط جدی‌تر می‌باشد. بنابرین هر سکونتگاه روستایی که در حاشیه‌ی اینگونه مراکز استقرار یافته باشد در معرض گسترش کالبدی شهر قرار گرفته و با چالش‌هایی روبه‌رو خواهد بود.

کلمات کلیدی : توسعه شهری روستاشهر ساختار کالبدی فضایی تحولات روستایی