بررسی اثرگذاری گرایشات شیعی بر نحوۀ روایتگری داستان‌های تفسیری (از روض‌ الجنان تا منهج الصادقین)

بررسی اثرگذاری گرایشات شیعی بر نحوۀ روایتگری داستان‌های تفسیری (از روض‌ الجنان تا منهج الصادقین)

کوثر احسن مقدم1 عبدالله رادمرد2 مریم صالحی نیا3

کد IOI مقاله : XGEE-KAFCE
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی پژوهش در حسابداری، مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی(meaconf.com/2nd)
چکیده :
    هدف این مقاله، بررسی اثرگذاری گرایشات شیعی مفسران بر نحوۀ روایتگری داستان‌های تفسیری است. در این پژوهش روایت‌های داستانی سه تفسیر فارسی و شیعی روض‌الجنان، جلاءالاذهان و منهج‌الصادقین پیکرۀ متن را تشکیل می‌دهد. مسئلۀ اصلی این پژوهش شناسایی بازنمایی گرایشات مذهبی مفسران در روایت‌های داستانی این سه تفسیر و مقایسۀ آن‌ها است. در بررسی سه‌ تفسیر، اختلاف اثرگذاری گرایشات شیعی در روایت‌های منهج‌الصادقین نسبت به روض‌الجنان، پررنگ‌تر و پربسامدتر است و تفسیر جلاءالاذهان در مقایسه با منهج‌الصادقین، تفاوت‌های بسیار کمتری با روض‌الجنان دارد. تفاوت در بازنمایی گرایشات شیعی در داستان‌های تفسیری موردنظر به سه روش کلی حذف، افزودن یا تغییر در متن روایت حاصل شده است. روض‌الجنان در مجاورت اهل‌ سنت نگاشته شده و نویسنده تن به نوعى همزيستى مسالمت‌آميز داده و در حد امکان از تأکید بر مسائل حساسيت‌برانگیز خوددارى‌كرده و بر وجوه اشتراک مذهبی تأکید بیشتری دارد؛ اما تفسیر گازر و تفسیر منهج‌‌الصادقین که در دورۀ استیلای مذهب تشیع نوشته شده‌است، با افزودن یا برجسته‌سازی بعضی شخصیت‌های مهم شیعی و روایت‌های آنان یا با تغییر یا حذف برخی روایت‌های مربوط به شخصیت‌های برجستۀ زنان اهل‌سنت یا حذف القاب و اوصاف آنان، آشکارا گرایشات مذهبی خود را به نمایش گذارده‌اند.

کلمات کلیدی : تفسیر قرآن گرایشات مذهبی داستان‌های تفسیری بازنمایی