بازآفرینی نقش بادگیر در معماری معاصر جزیره قشم؛ به منظور دستیابی به تهویه مطبوع طبیعی با رویکرد معماری پایدار

بازآفرینی نقش بادگیر در معماری معاصر جزیره قشم؛ به منظور دستیابی به تهویه مطبوع طبیعی با رویکرد معماری پایدار

ندا شاه‌کرمی‌پور1 مریم قنبری‌عدیوی2

1) دکتری تخصصی معماری، استادیار گروه هنر و معماری دانشگاه پیام‌نور، ایران
2) کارشناس‌ارشد هنر و دانشجوی کارشناسی‌ارشد مهندسی معماری، دانشگاه پیام‌نور واحد بین‌الملل قشم، ایران

کد IOI مقاله : XGFB-AZZABH
محل انتشار : نهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(9icsau.ir)
چکیده :
    طراحی اقلیمی و توجه به معماری پایدار از مهمترین جریان‌های معماری معاصر است که واکنشی منطقی به بحران‌های ناشی از کمبود منابع انرژی و افزایش آلودگی‌های محیطی به شمار می‌آید. بادگیر به‌عنوان یکی از نمادهای معماری سنتی و اقلیم‌گرای ایران، جزیی از کالبد ساختمان‌هاي اقلیم گرم و مرطوب است که با هدایت جریان باد و بهره‌گیري از انرژي طبیعی، در تعدیل رطوبت و کاهش دما نقش مؤثري دارد. بادگیرهای بندر لافت واقع در جزیره قشم، عنصر مهم معماری سنتی این منطقه‌اند و از سالیان پیش مورد استفاده بودند. امروزه با ورود تکنولوژی و جایگزین شدن سیستم‌های خنک‌کننده، بادگیرها کارکرد خود را به‌تدریج از دست داده‌اند؛ تاجایی‌که بادگیرهای قدیمی مرمت نشده و حتی گاهی به‌طور کامل تخریب می‌شوند و بناهای بافت جدید هم بدون بادگیر ساخته می‌شوند، در نتیجه احتمال فراموشی و از بین رفتن بادگیرهای بندر لافت زیاد است. این پژوهش با هدف استفاده مجدد از بادگیر در طراحی بناهای امروزی بندر لافت با رویکرد معماری پایدار و حفظ ارزش و ماهیت آن انجام شده است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف، از نوع کاربردی و به لحاظ روش‌شناسی از نوع توصیفی-تحلیلی است؛ جمع‌آوری داده‌ها به صورت کتابخانه‌ای و اسنادی انجام شده است. در این پژوهش با واكاوی مطالعات پیشین و در نظر گرفتن شرایط خاص اقلیم منطقه، ابتدا ویژگی‌های بادگیرهای بندر لافت مانند اجزای مختلف، ابعاد، ارتفاع، تزیینات، مصالح و... مورد بررسی قرار گرفت، سپس معایب استفاده از بادگیرهای سنتی در دنیای امروز بیان شد و در نهایت به راهکارهایی برای بازآفرینی نقش بادگیر در معماری بومی لافت جهت به کارگیری در معماری معاصر پرداخته شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد مقاوم نبودن سازه بادگیرهای سنتی و وزن زیاد آن‌ها و همچنین گرم‌تر شدن هوا و پاسخگو نبودن بادگیر به تنهایی برای تهویه مطبوع، از دلایل اصلی کاهش استفاده از آن‌ها است که می‌توان با کمک مقاوم‌سازی بادگیرهای سنتی و ساخت بادگیرهای جدید با مصالح مقاوم و همچنین استفاده همزمان از وسایل خنک‌کننده مثل پنکه این مشکلات را کاهش داد.

کلمات کلیدی : بادگیر معماری معاصر جزیره قشم تهویه مطبوع طبیعی معماری پایدار