به‌روز‌آوری خانه با اصول بایسته و شایستة معماری ایران

به‌روز‌آوری خانه با اصول بایسته و شایستة معماری ایران

احسان حسین پور1 سید ابراهیم کهفی2 لیلا کلهر3

1) کارشناس‌ارشد مطالعات معماری ایران، دانش‌آموخته مدرسه هنر و اندیشه اسلامی قم، دانشجوی دکتری؛
2) دکتری معماری؛ دانشگاه آزاد بین‌المللی قشم؛
3) کارشناس‌ارشد مطالعات معماری ایران؛ دانشگاه ادیان و مذاهب، مدرسه هنر و اندیشة اسلامی قم.

کد IOI مقاله : XGFB-KDCBB
محل انتشار : نهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(9icsau.ir)
چکیده :
    خانه از دستاوردهای مادی بشر، متناظر با فرهنگ، آئین و اقلیم برگرفته از نحوه‌ی معیشت با نقشِ قرارگاه انسانی در ایجاد حریمِ خصوصی آرامش‌ساز در شهر، مکانِ شکل‌گیری پایه‌ای شخصیت و هویّت افراد است؛ که تجلّی ارزش‌ها و زبانِ مشترک در زندگی اجتماعی و همزیستی با دیگران را ممکن می‌سازد. هدفِ این پژوهش، کاوش در روش‌های تاریخی نوستالوژیک نیست، بلکه تأکید دوباره بَر جنبه‌های معتبرِ معماری باتوجّه به الگوهای زندگیِ خانوادگی و معاشرتِ ساکنان از نگاه تاریخ، حریم و هویّت ملّی به‌دور از سلطه‌گریِ تجدد به بازخوانی این اصول بَرمبنای سنّت‌های بومی_منطقه‌ای می‌پردازد. این پژوهش با روش تحلیلی_توصیفی با رویکردِ کیفی از روش فرآیند عِلّی برای شناسایی ارتباط میان مولفه‌های تجدد و سنّت در خانه‌سازی به دنبال این سوال است که چرا خریدارانِ امروز خانه، فروشندگانِ مسکن به‌عنوانِ کالای اقتصادی در فردا هستند؟ تحلیل‌ها، خطر بازگشتِ بی‌سوادی که رَه‌آورد کشورهای صنعتی در خانه‌سازی است را تداعی می‌کند؛ چرا که یک هنرمندِ معمار، خلقِ آثارهنری را در پاسخ به مسائلِ روز و کارآمد، به‌دور از هوس‌های روشنفکرانه با نگاه به هویّتِ فرهنگی کشورش آن را تعهدی در خلقِ اثرهنری می‌داند. یافته‌ها حکایت از آن دارد که معماری سنّتی(بایسته‌ها) در آرامشِ کاربرانِ خود ایفای نقش را داشتند و معماری معاصر(شایسته‌ها) نتوانسته آن را حفظ نماید و مدرنیسم به معنی فراموش کردن مَنشِ خودی و بنا کردن بَرمبنای «تفکّرات وارداتی» در روندی جبری و فرمایشی، چیرگی و تسلطِ خود را بَر معماری خانه‌ گسترانیده است. خانه‌گریزی و خانه‌گزینی این‌گونه صورت می‌پذیرد که در واقعیت، از «جهنمِ فقر» خانه‌های غیرشهری به «برزخِ فقر» خانه‌های شهری می‌گریزد؛ غافل از آنکه در هر دو عاملی که او را می‌راند، استعمار(دست‌درازی و اعمال نفوذ در کشور و سرزمین) و استثمارِ بی‌رحمانه(بهره‌بُردنِ ناعادلانه از حاصلِ کار دیگران) در خانه‌سازی ‌است که ایفای نقش می‌کند.

کلمات کلیدی : حریم و هویّت رهآورد فضا تعامل انسان و فضا انسان و محیط فضای خصوصی شهر