ضایعات گوجه فرنگی چالشی زیست محیطی و فرصتی دیگر

سارا ملکوتی¹ میلاد شقاقی رنجبر² الهام انصاریان³

1) مدرس صنایع غذایی دانشگاه علمی شیستر- تبریز
2) مدرس HSE دانشگاه علمی شیرین عسل تبریز - تبریز
3) دانشجوی دکتری صنایع غذایی دانشگاه تبریز

کد IOI مقاله : XGKE-KGDDE
محل انتشار : سومین کنفرانس ملی مدیریت سبز پسماند(gmbtuma.ir)
چکیده :
    در سالیان اخیر بیماریهای قلبی-عروقی، دیابت، چاقی و انواع سرطانها روند رو به رشدی داشته اند. این چالش¬ها موجب تا پژوهشگران به استفاده از انواع ترکیبات سلامتی بخش طبیعی (مانند فنل ها، آنتوسیانین ها، کارتنوئیدها، اسیدهای چرب، ویتامین ها، استرول های گیاهی، مینرال ها، پروبیوتیک ها و پپتیدها) و تولید غذاهای فراسودمند متمایل شوند (Dekker and Vorwerg, 2000). از ویژگیهای محصولات غذایی فراسودمند میتوان به افزایش سطح سلامت مصرف کنندگان و کاهش بروز بیماریهای مختلف در کنار اثرات مثبت تغذیه-ای نام برد (Ashaolu, 2020). از سوی دیگر، سالانه حجم بسیاری از محصولات کشاورزی در صنایع غذایی و در طول فرآوری به ضایعات و محصولات جانبی تبدیل می شوند. این محصولات جانبی منبع غنی از ترکیبات زیست فعال به ویژه ترکیبات فنولی و آنتی اکسیدان های طبیعی هستند( Comin et al., 2021). این ویژگی ها موجب شده است تا توجه پژوهشگران به ارزیابی، استخراج و استفاده از ترکیبات موثر این منابع معطوف شود. بالاسوندرام و همکاران (2006) به مرور نتایج حاصل از مطالعات پیشین انجام شده بروی برخی از محصولات جانبی حاصل از فرآوری غذاهای گیاهی پرداختند. از تحقیقات گزارش شده توسط آن¬ها میتوان به محصولات جانبی غنی از ترکیبات فنولی مانند پوسته برنج، پوسته بادام، پوسته گندم سیاه، پوست پسته، پوست لیمو، هلو، سیب، پرتقال، گریپ فروت، موز، برگ و تفاله صنعت زیتون، هسته نارگیل، آووکادو و هسته و پوسته انگور و گوجه اشاره کرد. گوجه یکی از گیاهانی که بطورگسترده در دنیا تولید می شود. بطوریکه حجم تولید سالانه آن در ایالات متحده حدود 14 میلیون تن است و حدود 10-5% از تولید این محصول را تفاله شامل پوسته و دانه ها تشکیل می-دهند. این حجم زیاد از محصولات جانبی و ضایعات عمدتا به مصرف دام ها می رسند که میتواند مشکلات عدیده زیست محیطی ایجاد کنند. بنابراین بدلیل غنی بودن این ضایعات از لیکوپن و ترکیبات فنلی میتوان آنها را برای استخراج این ترکیبات با ارزش و سلامتی بخش در نظر گرفت (Bao et al., 2020)

کلمات کلیدی : ضایعات گوجه فرنگی ترکیبات فنولی لیکوپن ترکیبات زیست فعال