مروری بر حقوق زندانیان از منظر فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران

مروری بر حقوق زندانیان از منظر فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران

نجمه دارنجانی شیرازی1

1) کارشناس ارشد رشته حقوق، گرایش حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یاسوج، یاسوج، ایران،

کد IOI مقاله : XHFB-AZBCGE
محل انتشار : سومین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی و توسعه کسب و کار(3icmba.ir)
چکیده :
    در قانون به افرادی که در زندان به‌عنوان یک کیفر که به صورت حکم از سوی دادگاه صادر شده‌است، که به دلیل ارتکاب جرم بکار می‌روند، از نظر فیزیکی محدود و توقیف و معمولاً از آزادی‌های شخصی محروم می‌شوند، زندانی گفته می‌شود. زندانی به عنوان یک انسان که کرامت ذاتی دارد، از کلیه حقوق یک انسان – به استثناء حق رفت و آمد و آنچه بالطبع مجازات زندان منافات دارد برخودار است. زندان مقوله ای است که با جرم و بزه و انحراف (از قوانین و عرفیات و اخلاقیات) در جامعه مرتبط می باشد. امروزه هم در حقوق داخلی و هم در سطح بین‌المللی، قواعد و مقررات مهمی برای رعایت حقوق زندانیان در جهت تأمین اهداف درمانی و پیشگیری از جرم پیش‌بینی شده است. اهمیت این پژوهش بدین صورت می‌باشد که در نظام کیفری اسلام، زندان از جمله مجازات‌های فرعی و ثانویه به شمار آمده و در موارد معدودی اعمال می‌شود، لذا توجه به کرامت ذاتی انسان و حفظ ارزش‌ها و حیثیت انسانی از اهمیت بسیاری برخوردار می‌باشد که فرد زندانی نیز از این امر مستثنی نبوده و تمام تلاش و کوشش نظام اسلامی در جهت اصلاح و درمان بزهکار بوده و در این زمینه نیز قواعد و احکام ارزنده‌ای تدوین شده است. با توجه به آنکه زندان در حال حاضر به مجازات اصلی و فراگیر تبدیل شده و نزد برخی حقوقدانان از بهترین و مهمترین مجازاتها بشمار می آید و از سوئی زندانی، انسان بوده و دارای کرامت نفس است و با حبس، تنها آزادی تن او سلب شده و دیگر حقوق شهروندی او محفوظ می ماند بررسی مسائل مربوط به زندانیان و حقوق آنها در زندان، از منظر فقه و قانون موضوع تحقیق این مقاله قرار گرفته است . همچنین زندان‌ها در اغلب کشور‌ها با کمبود منابع مالی، نبود مراقبت‌های بهداشتی و تغذیۀ نامناسب روبه‌رو هستند. همچنین زندان‌بانان دارای آموزش‌های لازم نیستند. از سویی نیز، ادارۀ هر زندان نیازمند برنامه‌‌ریزی مناسب و نظام‌مند با امکانات زندان است. از این رو مشاهده می‌شود که زندان‌های کشورهای مختلف دنیا، تابع برنامه و نظام خاص خود هستند. برای انجام وظایف با بیشترین کارایی و اثربخشی و درنتیجه تحقق اهداف و مأموریت‌ها علاوه بر رعایت استانداردها و قواعد سازمانی و قانونی، نیاز به مجموعه‌ای از رهنمودهای اخلاقی است که مدیریت‌ها را در این امر یاری کند. بنابراین مدیریت و ادارۀ زندان‌ها باید در چارچوب اخلاقی انجام شود بدون یک بستر اخلاقی مستحکم در شرایطی که در آن گروهی از افراد، قدرت قابل ملاحظه‌ای بر دیگران دارند، این وضعیت می‌تواند به‌راحتی موجب سوء‌استفاده از قدرت شود.

کلمات کلیدی : زندان زندانیان کرامت انسانی محکوم حقوق بشر