بررسی نقوش نمادین هنر گلبند دوزی (رشتی دوزی)

بررسی نقوش نمادین هنر گلبند دوزی (رشتی دوزی)

معصومه کبودوند1 علی نظیف2

1) مدرس آموزشکده دختران کوثر،دانشگاه فنی و حرفه استان گلستان،گنبدکاووس،ایران
2) کارشناس فرش دانشگاه فنی و حرفه ای،استان گلستان،گنبد کاووس

کد IOI مقاله : XHFC-AZCFAZ
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی و هفتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(7iccacs.ir)
چکیده :
    قلاب‌دوزی گیلان که در فهرست آثار ملی ایران - میراث فرهنگی ناملموس (معنوی) به ثبت رسیده ‌است یکی از انواع رودوزی‌های سنتی و هنر‌های اصیل رشت است هنر گلبند دوزی (رشتی دوزی) نوعی از رودوزی‌های سنتی ایرانی است که طی آن زمینه پارچه به وسیله نخ‌های ابریشمین رنگین که به وسیله قلاب فلزی، روی پارچه ماهوت و با نخ های ابریشمی رنگارنگ به گونه‌ای بسیار زیبا و چشم‌نواز تزئین می‌شود..از آنجایی که مرکز عمده قلاب‌دوزی گیلان، شهر رشت بوده رشتی‌دوزی نیز نامیده شده است نقش‌های به کار رفته در رشتی‌دوزی غالباً منعکس کننده ویژگی‌های اقلیمی و فرهنگی محل زندگی هنرمندان بوده است. در این پژوهش تلاش گردید تا بر اساس داده‌ها در طی مطالعه منابع مختلف و بررسی آثار متعدد رشتی‌دوزی منطقه، نقوش مورد استفاده در آثار از حیث نقش طبقه‌بندی و در قالب گونه‌شناسی علمی مورد کنکاش قرار گیرد. آنچه باعث اصالت بخشی، شهرت جهانی و فرارفتن رشتی دوزی از یک هنر تزیینی صرف، و مطرح شدن آن در بازارهای جهانی و رقابت آن با قالی شده، وجود نقوش اصیل و نمادین ایرانی در این هنر است .که شامل انواع نقوش گیاهی همچون درخت زندگی ، جانوری مثل طاووس، اساطیری مثل اژدها و...، مذهبی مانند شیر و خورشید و تزیینی مانند بته جقه هستند که در مورد هر کدام به تفصیل پرداخته شده و به جایگاه این نمادها هم در هنر ایران باستان و هم در هنر اسلامی و حتی عرفان اسلامی اشاره شده است. روش تحقیق توصیفی، تحلیلی است.

کلمات کلیدی : رشتی دوزی قلاب دوزی رشت نقوش