پایش و پهنه بندی مناطق سیلابی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و داده های سنجش از دوری(منطقه مطالعه شده استان چهارمحال و بختیاری)

پایش و پهنه بندی مناطق سیلابی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و داده های سنجش از دوری(منطقه مطالعه شده استان چهارمحال و بختیاری)

دکتر علی زنگی آبادی1 مسلم تقی پورجاوی2

1) دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه اصفهان
2) دانشجوی دکتری رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه اصفهان ایمیل:

کد IOI مقاله : XKHB-AAABFF
محل انتشار : کنفرانس سالانه معماری، شهرسازی، هنر، طراحی صنعتی، ساخت و فناوری حکمت بنیان(icahu.com)
چکیده :
    زمینه: سیل یکی از مخاطرات طبیعی تکرارشونده و به طور فزاینده‌ای شدید است که تهدیدات قابل‌توجهی برای زیرساخت‌ها، معیشت و ثبات اجتماعی-اقتصادی در سراسر جهان ایجاد می‌کند. در مناطق کوهستانی مانند استان چهارمحال و بختیاری، ایران، تنوع توپوگرافی و تغییرات الگوی کاربری اراضی خطر سیل را تشدید می‌کند. بنابراین، نیاز مبرمی به پایش دقیق و به‌موقع مناطق سیل‌گیر و زون‌بندی آنها برای راهنمایی برنامه‌ریزی شهری و آمادگی در برابر بلایا وجود دارد. اهداف: این پژوهش به دنبال توسعه یک چارچوب قوی برای نقشه‌برداری خطر سیل چندمعیاره از طریق ادغام تکنیک‌های GIS و سنجش از دور بود. به طور خاص، اهداف مطالعه شامل (1) بهبود دقت شناسایی مناطق سیل‌گیر، (2) تحلیل نقش عوامل طبیعی و انسانی در افزایش خطر سیل، و (3) ارائه توصیه‌های عملی برای مدیریت سیل و مداخلات سیاستی بود. روش‌ها: ترکیبی از داده‌های رادار با دهانه مصنوعی Sentinel-1 (SAR) و داده‌های چندطیفی Landsat 8 برای شناسایی گستره سیل و توصیف شرایط پوشش زمین استفاده شد. مجموعه داده‌های جانبی شامل مدل‌های ارتفاعی دیجیتال (DEMs)، شیب، شبکه‌های رودخانه، تراکم جاده و سوابق تاریخی سیل در محیط GIS ادغام شدند. تجزیه و تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره با استفاده از تکنیک‌های همپوشانی وزنی، سهم هر عامل در حساسیت به سیل را به صورت کمی ارزیابی کرد. اعتبارسنجی میدانی با استفاده از داده‌های زمینی و معیارهای آماری مانند ضریب کاپا و دقت کلی انجام شد. نتایج: نقشه ترکیبی خطر سیل نشان داد که شیب‌های تند، بارش زیاد، نزدیکی به رودخانه‌ها و شبکه‌های زیرساختی پرتراکم به طور قابل توجهی آسیب‌پذیری در برابر سیل را افزایش می‌دهند. مناطقی که عوامل خطر متعدد را ترکیب می‌کنند – به ویژه ارتفاعات متوسط تا پایین با ظرفیت نفوذ محدود – همبستگی قوی با نقاط ثبت‌شده سیل نشان دادند. در مجموع، روش‌شناسی به دقت بالایی در تعیین مناطق مستعد سیل دست یافت. نتیجه‌گیری: این مطالعه کارایی رویکرد یکپارچه GIS و سنجش از دور را در تولید اطلاعات قابل‌اعتماد زون‌بندی سیل نشان می‌دهد. یافته‌های این تحقیق می‌توانند استراتژی‌های کاهش هدفمند را از تقویت زیرساخت‌های حیاتی گرفته تا تصویب مقررات کاربری اراضی برای به حداقل رساندن رواناب هدایت کنند. تحقیقات آینده می‌توانند با استفاده از داده‌های با وضوح بالاتر، مدل‌سازی دینامیک سیل و سناریوهای تغییر اقلیم، ارزیابی‌های خطر سیل را به طور مستمر بهبود بخشند.

کلمات کلیدی : پایش سیل gis سنجش از دور زون‌بندی سیل تحلیل مکانی