بررسی چگونگی بازتاب نماد چلیپا بصورت الگوی چهاربخشی در هنر، معماری و شهرسازی ایرانی

بررسی چگونگی بازتاب نماد چلیپا بصورت الگوی چهاربخشی در هنر، معماری و شهرسازی ایرانی

اطلس فکور1 حسین سلطان زاده2 ابئالقاسم اسماعیل پور3

1) 1دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،
2) 2استاد، عضو هیات علمی، گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. نویسنده مسئول
3) 3استاد، عضو هیات علمی، گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

کد IOI مقاله : XKHB-AAAZAE
محل انتشار : کنفرانس سالانه معماری، شهرسازی، هنر، طراحی صنعتی، ساخت و فناوری حکمت بنیان(icahu.com)
چکیده :
    الگوی چهاربخشی از دیرباز اهمیت ویژه‌ای در هنر و معماری ایران داشته است. پیشینه این الگو در باورهای مردمان این سرزمین به دوران کهن می‌گردد. با توجه به اهمیت معنایی چهاربخشی در آیین های کهن ایرانی، این الگو در هنر و معماری ایرانی نیز نفوذ کرده‌است. هدف پژوهش این است که ابتدا کند وکاوی در ریشه این کهن الگو داشته‌باشد. سپس گونه‌های مختلف این الگو را در معماری پیش از اسلام و دوران اسلامی بررسی نماید. روش پژوهش به صورت تفسیری-تاریخی و نوع پژوهش بصورت کیفی می‌باشد، لذا نمونه‌های موردی از دوره های مختلف مورد بررسی قرار گرفته است.گرداوری داده‌ها بصورت اسنادی و نمونه‌ها شامل تعدادی آثار هنری از دوران باستان، پلان بناها از دوره هخامنشیان و ساسانیان می‌باشد. برای دوره اسلامی نیز تعدادی باغ مورد بررسی قرار گرفته‌است. نتیجه تحقیق نشان می‌دهد چلیپا، نه تنها نماد مصلم مهری می‌باشد، بلکه بعنوان بازتاب از اعتقادات کهن مردمان ایران زمین به عنوان نمادی از چهار سوی گیتی، باروری، دورکننده چشم زخم، نماد مهری، بازگشت به آفریننده، خوشبختی، نیک فرجامی، زندگی جاوید بوده، که توانسته از دوران باستان تا به امروز دوام آورده و قوام یابد و در معماری بصورت الگوی چهار بخشی نمود پیدا‌کند.

کلمات کلیدی : نماد چلیپا نماد در معماری الگوی چهار بخشی معماری ایرانی