شاخص‌سازی و تبیین مفهوم محرمیت در شهر ایرانی-اسلامی

شاخص‌سازی و تبیین مفهوم محرمیت در شهر ایرانی-اسلامی

احمد پوراحمد1 مژده پوریارمحمدی2 فائزه محمدی ششکل3

1) استاد دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران،
2) دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه علامه
3) دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه علامه

کد IOI مقاله : XKHB-AAZKDH
محل انتشار : کنفرانس سالانه معماری، شهرسازی، هنر، طراحی صنعتی، ساخت و فناوری حکمت بنیان(icahu.com)
چکیده :
    این مقاله به بررسی مفهوم محرمیت در شهر ایرانی-اسلامی پرداخته و با هدف تدوین معیارها و شاخص‌های محرمیت، اصول و مبانی نظری مرتبط با این مفهوم را تحلیل کرده است. محرمیت، به عنوان یکی از ارکان بنیادین فرهنگ و تمدن اسلامی، تأثیر عمیقی بر شکل‌گیری کالبد شهرها و بناهای تاریخی در جهان اسلام، به‌ویژه در ایران، داشته است. این مفهوم که ریشه در ارزش‌های دینی، اجتماعی و فرهنگی دارد؛ همواره در طراحی فضاهای شهری ایرانی-اسلامی مورد توجه بوده و به عنوان عاملی کلیدی در حفظ حریم خصوصی و ارتقای هویت فردی و اجتماعی شناخته می‌شود. روش تحقیق در این پژوهش کیفی-توصیفی است و از طریق مرور نظام‌مند منابع و تحلیل محتوای داده‌ها، معیارها و شاخص‌های مختلف محرمیت در شهر ایرانی-اسلامی بررسی شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اصول محرمیت را می‌توان در دو حوزه معماری و فضاهای شهری دسته‌بندی کرد. در حوزه معماری، محرمیت در ابعاد مختلفی از جمله محرمیت بصری، صوتی، بویایی، اجتماعی و جنسیتی مورد توجه قرار گرفته است. در حوزه طراحی فضاهای شهری، معیارهای محرمیت شامل فضاهای شهری، فضاهای مذهبی، اجتماعی و فرهنگی دسته‌بندی شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که حریم خصوصی ساکنان و کاربران فضاها حفظ شود. با توجه به تحولات سریع در سبک زندگی و ساختارهای شهری، رعایت اصول محرمیت در شهرسازی معاصر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. همچنین این پژوهش نشان می‌دهد که طراحی فضاهای شهری نه ‌تنها باید نیازهای عملکردی و زیبایی‌شناختی را تأمین کند؛ بلکه باید حریم خصوصی و ارزش‌های فرهنگی جامعه را نیز حفظ نماید. الهام از اصول سنتی محرمیت و تطبیق آن‌ها با نیازهای معاصر، می‌تواند راهکاری برای طراحی شهرها و ساختمان‌هایی باشد که هم پاسخگوی نیازهای امروز باشند و هم ارزش‌های فرهنگی و تاریخی را پاس بدارند. محرمیت، اگرچه ریشه در گذشته دارد، اما می‌تواند چراغ راهی برای آینده شهرها باشد.

کلمات کلیدی : شاخص‌سازی محرمیت شهر ایرانی اسلامی