شکار در فرهنگ و هنر سدههای نخستین اسلامی ایران
شکار در فرهنگ و هنر سدههای نخستین اسلامی ایران
حمیدرضامحبی1
1) استادیار دانشگاه یزد
کد IOI مقاله
:
XKHB-AZHEHF
محل انتشار :
کنفرانس سالانه معماری، شهرسازی، هنر، طراحی صنعتی، ساخت و فناوری حکمت بنیان(icahu.com)
چکیده :
حضور و تداوم هميشگی موضوع شکار و شکارگری در هنرهای تصویری ایران، اين پرسش را مطرح می سازد که انگيزه و علل توجه مدام و پيوستۀ هنرمندان در ترسيم صحنههای جنگوگريز با حيوانات و مجالس شکار چه میتوانسته باشد؟ و در اين راه هنرمندان چه روندی را طی کردهاند. در این گفتار بر مبنای استدلال استقرایی، بر اساس دادههای گردآوری شده از مشاهدۀ آثار و مدارک موجود هنرهای تصویری با مضمون شکار و شکارگری و مطالعات کتابخانهای، اطلاعات حاصل طبقهبندی و بهروش تحلیل محتوای کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتهاست. نتایج حاصل از بررسیها نشان داد سير تاریخی نقوش با موضوع شکار در هنر ايران پیش از اسلام و سدههای نخستین اسلامی بيانگر تداومی با معناست که از آن به عنوان استمرار يک سنت تصويری میتوان نام برد. شکار، که در ابتدا فعاليتی مادی در راستای تأمين نيازهای غذايي انسان بود و همۀ آنچه که تصوير میشد در هر چه موفقيتآميز برگزار کردن آن بهکار میرفت، به بيانی در راستای نيازهای اجتماعی و فرهنگی يک جامعه تبديل میشود و آنچه که در اين رابطه بهتصوير کشيده میشود کوششی است در برآوردن اين نياز معنوی. در اين روند طولانی، سنتی شکل میگيرد که هنرمندان را ملزم به پيروی از خود میکند. آموزههای هنرمند بر مبنای اين سنت است که شکل میگيرد و وی مطابق با اصول سنت است که به جانورنگاری و نمايش جنگ و گريز با جانوران میپردازد. در سدههای نخستین ایراناسلامی، نقوش شکار بهطور عام با اقتباس از هنر ساسانی به حیات خود در عرصههای گوناگون تصویرپردازی ادامه میدهد. سنتهای هنری ساسانی با اندک تغییراتی در زیباییشناسی موضوع بهکار گرفته میشوند. هنرمندان این دوره با دستی آزادانه، فارغ از قیود الگوها و دستورالعملهای رایج نقشپردازی که ناشی از اعتقادات و باورهای کهن بودهاست، بهترسیم صحنههای شکار پرداخته و طرح و رنگ و فضای زمانۀ خود را به نقوش دادهاند. و این خود سرآغاز تحولات بعدی هنر تصویری ایران با موضوع شکار و شکارگری است.
کلمات کلیدی : شکار و شکارگری هنر اسلامی ایران شکار و فقه اسلامی هنر دورۀ سامانیان هنر دورۀ آل بویه