بررسی پوشش سر گلونی و نقش مایه ها ی آن
بررسی پوشش سر گلونی و نقش مایه ها ی آن
فاطمه عطائی نژاد1 نگین عبدالهی2
1) استاد مدعو دانشکده فنی شهید بابایی قزوین
2) دانشجوی کارشناسی
کد IOI مقاله
:
XKHB-AZHFKK
محل انتشار :
کنفرانس سالانه معماری، شهرسازی، هنر، طراحی صنعتی، ساخت و فناوری حکمت بنیان(icahu.com)
چکیده :
پوشاک هر ملت بازتاب دهنده فرهنگ، هنر، و تأثیرات جغرافیایی و اجتماعی آن ملت است و در این میان، پوشش های سنتی
نقشی بی دلیل در حفظ هویت فرهنگی ایفا می کنند . یکی از نمادهای برجسته پوشاک سنتی ایران، گُلونی است که در میان اقوام
لر به عنوان سربندی با قدمتی بیش از سه هزار سال شناخته میشود. این سربند، که از گذشته های دور توسط زنان و مردان
مناطق زاگرس نشین مورد استفاده قرار میگرفته است، علاوه بر کارکرد محافظتی و زیبایی شناختی، بیانگر باورها، آداب ورسوم، و سبک زندگی این مردم بوده است .گلَونی به دلیل طراحی ویژه و استفاده از نقوش هندسی و گیاهی چون درخت سرو و
بته جقه، نمادی از پایداری، جاودانگی، و اصالت فرهنگی محسوب میشود. رنگهای غالب در این سربند، شامل قرمز، سبز، و سفید، علاوه بر ایجاد زیبایی بصری، نشان دهنده مفاهیمی چون حیات، شور و شادمانی هستند. این نقوش و رنگها بر اساس باورهای سنتی و شرایط محیطی به گونهای انتخاب شدهاند که به خوبی با فرهنگ و هویت قومی مردم لر سازگارند.در طول تاریخ
گلَونی در مراسمات رسمی و آئینی مانند عروسی
و سوگواریها به شیوههای مختلفی بسته میشد و نقش مهمی در تمایز موقعیت اجتماعی افراد ایفا میکرد. تطبیق پذیری این سربند با شرایط متنوع فرهنگی و محیطی، آن را به یکی از نمادهای
بارز فرهنگ لرستان کرده است . علاوه بر این گلَونی از نظر هنری نیز حائز اهمیت است، زیرا نوع پارچه، نحوه بافت،و چاپ نقوش آن نشاندهنده مهارتهای نساجی و هنرهای دستی منطقه است. در دنیای امروز، با تغییر در سبک زندگی و گرایش به مدرنیته ، بسیاری از پوششهای سنتی به حاشیه رانده شده با این حال گلونی همچنان جایگاه خود را به عنوان یکی از میراث فرهنگی حفظ کرده و تلاش هایی برای بازآفرینی آن در طراحی های معاصر انجام شده است. استفاده از گُلونی در طراحی پوشاک مدرننیته تنها میتواند به احیای این هنر دیرینه کمک کند، بلکه فرصتی برای معرفی هویت حوزه فرهنگی مردم لر به جامعه جهانی نیز فراهم می آورد. این بازآفرینی می تواند الهامبخش تولید محصولات جدید در حوزه پوشاک، کیف، و لوازم
َو تزئینی باشد که هم جنبه اقتصادی و هم فرهنگی دارند.نتایج این پژوهش نشان می دهد گلونی علاوه بر کاربردهای تاریخی وفرهنگی، ظرفیتهای بالقوهای برای انطباق با سلیقه های زیباشناختی معاصر دارد .
کلمات کلیدی : گلونی لباس محلی روسری نقوش هندسی هویت فرهنگی