بررسی عناصر منطقه‌گرایانه در طراحی کوی‌های مسکونی پهلوی دوم؛ مطالعه‌ای بر شهر تهران

بررسی عناصر منطقه‌گرایانه در طراحی کوی‌های مسکونی پهلوی دوم؛ مطالعه‌ای بر شهر تهران

الهام شعبانی1 جمال‌الدین سهیلی2 کمال رهبری‌منش3

1) دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاداسلامی، قزوین، ایران.
2) دانشیار گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاداسلامی، قزوین، ایران. (نویسندۀ مسئول):
3) استادیار گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاداسلامی، قزوین، ایران.

کد IOI مقاله : XKHB-AZKFCB
محل انتشار : کنفرانس سالانه معماری، شهرسازی، هنر، طراحی صنعتی، ساخت و فناوری حکمت بنیان(icahu.com)
چکیده :
    معماری و شهرسازی دوران پهلوی دوم در ایران، به‌عنوان دوره‌ای از تحولات گستردۀ فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی، تحت‌تأثیر سیاست‌های مدرن‌سازی و تعامل با اندیشه‌های غربی، موجب تغییرات عمده‌ای در الگوهای طراحی مسکن به‌ویژه در شهر تهران شد. این پژوهش باهدف بررسی عناصر منطقه‌گرایانه در طراحی کوی‌های مسکونی این دوره و تحلیل نحوۀ تلفیق آن‌ها با اصول معماری مدرن انجام شده است. منطقه‌گرایی، به‌عنوان رویکردی که باتأکیدبر اقلیم، فرهنگ بومی و هویت محلی تمرکز دارد، دراین دوره تحت‌الشعاع مفاهیم مدرن‌سازی قرار گرفته است. روش‌تحقیق این مطالعه توصیفی-تحلیلی با رویکرد کتابخانه‌ای است و بااستفاده‌از اسناد تاریخی، متون تخصصی و تحلیل نمونه‌های موردی، عناصر کلیدی منطقه‌گرایانه در طراحی این کوی‌ها شناسایی و ارزیابی شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که طراحی کوی‌های مسکونی پهلوی دوم، متأثر از تلاش برای ایجاد تعادل میان هویت بومی و نیازهای مدرن، دارای ویژگی‌هایی همچون بهره‌گیری از مصالح بومی، توجه‌به شرایط اقلیمی و پاسخ‌گویی به نیازهای اجتماعی و فرهنگی ساکنان بوده است. درعین‌حال، عناصر مدرن به‌مانند الگوهای شبکه‌ای، بلوک‌های مسکونی چندواحدی و تبیین تکنیک‌های جدید ساخت نیز به‌صورت گسترده دراین دوره به‌کار گرفته شده‌اند. این ترکیب، نمایانگر تعامل پویای معماران بااصول منطقه‌گرایانه و مدرن بوده و نیز، چالش‌هایی را در حفظ هویت محلی ایجاد کرده است. این پژوهش، ضمن ارائۀ بررسی جامع از معماری کوی‌های مسکونی پهلوی دوم در تهران، به اهمیت بهره‌گیری از اصول منطقه‌گرایانه در طراحی معاصر و ارائۀ راهکارهایی برای تقویت این اصول درمواجهه‌با الزامات مدرنیته اشاره دارد. یافته‌های این مطالعه می‌تواند به‌عنوان الگویی برای طراحی مسکن در شهرهای ایران و بهره‌گیری هم‌زمان از هویت بومی و الزامات مدرن مورداستفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : دوران پهلوی دوم طراحی مسکن شهر تهران منطقه‌گرایانه کوی‌های مسکونی