تبیین ابعاد پایداری آرمانشهر شیخ بهایی

تبیین ابعاد پایداری آرمانشهر شیخ بهایی

کیمیا حق‌نگهدار1

1) دانشجوی ارشد طراحی شهری

کد IOI مقاله : XKHE-AZCBCK
محل انتشار : دهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(10icsau.ir)
چکیده :
    انسان از دیرباز تا به امروز همواره در پی تصویرسازی شهری رویایی و عاری از رنج و مشکل برای زیست خود بوده است. مجموعه این تفکرات که در طول زمان منجر به شکل‌گیری آرمانشهرها شده است، با تغییرات نیازهای انسانی و پیدایش مسائل متفاوت، تعاریف و معیارهای مختلفی را به خود گرفته است. امروزه نیز به واسطه توسعه شهرها و پیددایش مسائل ناشی از مدرنیزاسیون شهری، شهر پایدار به عنوان شهر آرمانی برای زیست توسط اندیشمندان مطرح گردیده است؛ و شهرهای توسعه یافته با بکارگیری اصول و راهبردهای برشمرده در پی تصویر بخشیدن به این جامعه ایده‌آل می‌باشند. در عصر صفوی، به واسطه برقراری آرامش نسبی در ایران، عالمان و تصمیم‌گیران توسعه شهری از جمله شیخ بهایی توانستند، تصویر آرمانشهر خود را تا حد چشم‌گیری به منصه ظهور برسانند. این تصویر پرشکوه منجر به شکل‌گیری ساختارهای ارزشمندی چون مادی‌های اصفهان و تقسیم آب زاینده‌رود، طرح شهر نجف‌اباد، کاریز نجف، مسجد شاه و شیخ لطف‌الله و گرمابه شیخ بهایی شده و به سبب برخورداری از جامعیت، مکتب اصفهان را بنیان نهاده و در دوره‌های واپسین خود مورد ستایش و استفاده قرار گرفت. با نظر به اینکه پایداری این شیوه از طراحی، پس از گذشت صدها سال به اثبات رسیده و به بیانی دیگر نیاز معاصر شهر ایرانی در گذشته پاسخ داده شده است؛ در پژوهش حاضر تلاش بر آن بوده است تا با مطالعه اسناد تاریخی و کتابخانه‌ای، ضمن تبیین ابعاد و معیارهای پایداری و همچنین ویژگی‌های آرمانشهر شیخ بهایی، به تدوین اصولی بومی‌سازی شده در انطباق با شرایط خاص طبیعی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی شهرهای ایرانی پرداخته شود. نتایج پژوهش حاکی از آن است که شهر اصفهان در عصر صفوی، با اقدامات صورت گرفته توسط شیخ بهایی از ابعاد زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی پایدار بوده است.

کلمات کلیدی : آرمانشهر آرمانشهر شیخ بهایی مکتب اصفهان شهر پایدار