نمادشناسی کهن‌الگوی آنیما در نگاره‌هایی از شاهنامه‌ی شاه‌تهماسب

نمادشناسی کهن‌الگوی آنیما در نگاره‌هایی از شاهنامه‌ی شاه‌تهماسب

منیره حجتی سعیدی1

1) دانشجوی دکتری تخصصی فلسفۀ هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

کد IOI مقاله : XYAD-ZCDBH
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی(2rstconf.com)
چکیده :
    نماد نام یا نمایه‌ای است که افزون بر معنای قراردادی‌اش دارای معانی متناقضی باشد. برخی از نمادها از تجربیات شخصی فرد ناشی می‌شوند اما برخی دیگر در بین تمام انسان‌ها در تمام دوران مشترک‌اند. از نظر یونگ این مفاهیم مشترک بین انسان‌ها زاده‌ی ناخودآگاه جمعی بشراست وکهن‌الگو نامیده می‌شود. آنیما یا مادینه روان از جمله‌ی این کهن‌الگوهاست. در بسیاری موارد یک انگاره یا نمایه از ناخودآگاه به خودآگاه راه می‌یابد و هنرمند یا فیلسوف آنچه به خودآگاهش راه یافته را در قالب یک اثر هنری یا فلسفی ارایه می‌کند. در هنگام تحلیل چنین اثری است که آگاهی از کهن‌الگوها و ناخودآگاه جمعی مورد نظر یونگ به کار می‌آید. نگارنده با تکیه بر چنین دیدگاهی کهن‌الگوی نمادین شده‌ی آنیما را در دو نگاره ازشاهنامه‌ی شاه تهماسب بررسی کرده‌است. هر چند نمادهای موجود در اثر نگارگران این شاهنامه تا حدودی متأثر از نوشتار شاعر است اما نگارگر به عنوان هنرمندی مستقل، ردی از نمادهای مورد نظر خود را در اثر به جا گذاشته‌است. هردو هنرمند نقشی مثبت برای عنصر زنانه‌ی روان قائل بوده‌اند و کمال قهرمان اسطوره را منوط به اتحاد با این بخش روان دانسته‌اند.

کلمات کلیدی : نماد ناخودآگاه جمعی و فردی کهن الگو آنیما شاهنامه