بررسی عوامل موثر بر پراکنش شهری در کلان‌شهر مشهد

بررسی عوامل موثر بر پراکنش شهری در کلان‌شهر مشهد

غزاله ربانی ابوالفضلی1 سیروس شفقی2 محمد رحیم رهنما3

1) پژوهشگر دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه اصفهان، پژوهشگاه مهندسی بحرانهای طبیعی شاخص پژوه
2) استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه اصفهان
3) استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد

کد IOI مقاله : XYAD-ZCGAH
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی(2rstconf.com)
چکیده :
    در دهه های اخیر جمعیت شهرنشینی در جهان به ویژه در کشورهای جنوب بیش از روستانشینی شده که باعث گسترش زمین های شهری و در پی آن پدیده پراکندگی شده، نتیجه آن معضلاتی را در ابعاد محیطی، اقتصادی، اجتماعی و کالبدی از جمله افزایش آلودگی هوا، زوال پتانسیل درون شهر و تخریب مزارع و فضاهای باز را با خود به همراه آورده است. هدف از این پژوهش بررسی وجود ریشه ها پراکندگی در کلان شهر مشهد به منظور شناخت راه حل هایی برای کنترل این معضلات می باشد. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش نرم افزار GIS جهت تولید نقشه و روش های کمی مدل هلدرن، شاخص نخست شهری و نرخ رشد مساحت به جمعیت جهت بررسی ها و تحلیل ها می باشد. که ابتدا با بررسی نسبت رشد مساحت به جمعیت، نقشه روند توسعه شهر مشهد، مدل هلدرن و تراکم ناخالص جمعیتی پراکندگی این شهر نشان داده شد. و سپس ریشه های پراکندگی شامل شکست بازار(بررسی قیمت زمین)، تکنولوژی، روند طبیعی افزایش جمعیت و مهاجرت مورد تحلیل قرار گرفت. و جهت بررسی پراکندگی در کلان شهر مشهد از مدل هلدرن استفاده گردید که مطابق آن تنها 34 درصد ناشی از رشد جمعیت بوده است و 66 درصد رشد شهر مربوط به رشد افقی بوده که حاکی از وجود پراکندگی در کلان شهر مشهد است که مهمترین ریشه های آن قیمت پایین مسکن در حومه و در نظر نگرفتن هزینه های اجتماعی ناشی از آن، افزایش درصد مالکیت اتومبیل، افرایش تدریجی جمعیت مشهد به دلیل ارجحیت سیاسی و تمرکز امکانات در آن و همچنین افزایش مهاجرت به این کلان شهر است. که برای مقابله با پدیده پراکنده رویی پیشنهاد می شود از الگوهای توسعه پایدار نظیر توسعه حمل و نقل محور و شهر فشرده استفاده گردد.

کلمات کلیدی : پراکندگی شهری تکنولوژی ریشه های پراکندگی مشهد قیمت زمین مهاجرت