واکاوی ارکان و مبانی شهر اسلامی با تأکید بر مدینه فاضله ابو نصر فارابی و شهر شرعی و عرفی محسن اراکی

واکاوی ارکان و مبانی شهر اسلامی با تأکید بر مدینه فاضله ابو نصر فارابی و شهر شرعی و عرفی محسن اراکی

سیده عاطفه مرتضوی1 سعیده علیکایی2 بنفشه یادگارزاده3 بهمن احمدی4

1) کارشناس ارشد طراحی شهری دانشگاه تهران
2) دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه تهران
3) دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه تهران
4) دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه تهران

کد IOI مقاله : XYAE-ZCHBG
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های نوین درعمران، معماری و شهرسازی(3cauconf.com)
چکیده :
    شکلگیری و طرح ایده¬های آرمانشهری قدمتی طولانی دارد و بشر همواره در مواجه با شرایط نامطلوب و نامساعد زمانه به اندیشه آرمانشهری که بتواند تجلی¬گاه ارزش¬ها و آرمان¬های جامعه باشد، روی آورده¬است. امت¬ها و ملت¬های مسلمان نیز با تکیه بر ارزش¬های دینی و مذهبی به طرح اندیشه¬های آرمانشهری و تصویر شهر اسلامی که در شأن زندگی امت مسلمان باشد، پرداخته¬اند. این اندیشه¬ها گاه نمایانگر ویژگی-های آرمانی و غیر¬کالبدی شهر¬اسلامی است و گاه به آرمانی محقق و عینی تبدیل گردیده و تبلور کالبدی یافته¬است. براین¬اساس و با مرور ادبیات شهراسلامی، در این پژوهش اندیشه¬های حاکم بر شهر اسلامی در قالب دو رویکرد غیرکالبدی(شهر اسلامی به عنوان شهر امت اسلامی) و کالبدی (شهراسلامی شهری ساخته شده بر اساس قوانین اسلام)، جمع بندی شده و تلاش گردیده است با بهره¬گيري از روش تحليل تطبیقی، به بررسي مفهوم، مبانی، ارکان و ویژگیهای اساسی شهر¬اسلامی در انديشه¬هاي ابونصر فارابی و محسن اراکی به عنوان افراد شاخص در این دو رویکرد پرداخته شود. مدینه فاضله فارابی به عنوان شهری که اجتماعی از شهروندان در آن توسط حاکمی فاضل بر مبنای قوانین اسلامی هدایت می¬شوند و برای رسیدن به سعادت تعاون و همکاری دارند، تعبیری غیرکالبدی از شهراسلامی را در اختیار قرار¬داده¬است که با دیدگاه¬های مطرح شده توسط محسن اراکی دارای وجود اشتراک قابل توجهی است. علاوه بر وجوه غیرکالبدی حاکم بر هر دو اندیشه، اراکی رهنمودهایی در زمینه دست¬یابی به الگوی کالبدی شهراسلامی براساس فقه اسلامی را نیز ارائه می¬دهد. در نهایت مقاله حاضر بر لزوم بکارگیری ادبیات میان رشته¬ای در مطالعات شهراسلامی تاکید کرده و ورود شهرسازان و افراد متخصص در امور شهری به این مباحث را ضروری می¬داند چراکه این جریان تعامل و همفکری می¬تواند به طرح راهکارهایی برای کاربردی نمودن اصول و ویژگی¬های مورد نظر از شهر اسلامی گردیده و به کوچک شدن شکاف بین نظر و عمل در حوزه شهرسازی کمک نماید.

کلمات کلیدی : آرمانشهر اسلامی مدینه فاضله شهر شرعی و عرفی ابونصر فارابی محسن اراکی