مطالعه تاریخی مجسمه های شهری تهران در دوره قاجار

مطالعه تاریخی مجسمه های شهری تهران در دوره قاجار

لیلا میرزمانی1 عبدالکریم عطارزاده2 احمد خلیلی فرد3

1) کارشناس ارشد صنایع دستی گرایش پژوهش هنر. دانشگاه سوره تهران. ایران
2) عضو هیئت علمی دانشکده هنر. دانشگاه سوره تهران. ایران
3) عضو هیئت علمی دانشکده هنر. دانشگاه سوره تهران. ایران

کد IOI مقاله : XYAK-ZFEDA
محل انتشار : سومین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(3icsau.ir)
چکیده :
    تعاملات سياسي، اقتصادي، هنری و فرهنگي در دوره قاجار مُهر و نشان خود را بر آثار هنري بر جاي نهاد و بازار هنر، بار دیگر از رونق چشمگيري برخوردار گشت. گسترش شهرسازي و تغيير در نگرش‌هاي معماري و تزئینات وابسته به آن، از جمله نكات برجسته‌اي است كه بررسي تاريخ فرهنگ و هنر اين دوره را به مثابه‌ تلاقي‌گاه و برخورد انديشه‌هاي نو و قديم، واجب گردانيده است. مجسمه شهری، حجمی سه بُعدی و دارای فرم و بیان هنرمندانه است كه از جهات مختلف قابل نظاره است وكاركرد اصلی آن تزئین، هویت بخشی یا انتقال پیامی به ناظران است. با توجه به محدودیت¬های هنر مجسمه¬سازی در دوران اسلامی در ایران، این هنر در دوره فتحعلی شاه قاجار مورد حمایت قرار گرفت و اسناد تصویری باقیمانده از دوره مذکور نشان از این دارد که مجسمه¬های شهری، در آن دوره نیز کاربرد داشته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط میان هنر مجسمه‌سازی و منظر شهری تهران در دوره قاجار و در پی پاسخ به این پرسش که چه دلایل و انگیزه‌هایی موجب استفاده از مجسمه در فضای شهری تهران در این دوره بوده، انجام شده است. بر این اساس با بهره¬گیری از مطالعات کتابخانه¬ای و بهره-مندی از اسناد تصویری و استفاده از روش تاریخی- تحلیلی به مطالعه نمونه¬های شاخص از مجسمه¬ها بر پایه کاربردِ آن¬ در فضای شهری پرداخته و در ادامه ویژگی¬های این مجسمه¬ها بازشناسی شده است. شناخت و الگوبرداری صحیح و متناسب با داشته¬های فرهنگی، هنری و تاریخی خودمان می¬تواند در جهت ارتقاء هرچه بیشتر زیباسازی فضاهای شهری تهران مؤثر واقع شود. به¬دنبال تعاملات ایران با کشورهای اروپایی در این دوره اتفاقات اساسی رخ داد که نقش مؤثر و ویژه¬ای بر افزایش کاربرد مجسمه در شهرسازی نسبت به دوره¬های اسلامی پیش از خود در ایران داشت.

کلمات کلیدی : مجسمه شهری تهران دوره قاجار