تبلور فرهنگ اسلامی در شهرسازی سنتی

تبلور فرهنگ اسلامی در شهرسازی سنتی

سمیه رمضان ماهی1

1) دانشجوی فلسفه هنر، دانشگاه علوم تحقیقات، تهران، ایران-

کد IOI مقاله : XYAK-ZFHCC
محل انتشار : سومین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(3icsau.ir)
چکیده :
    با توجه به هجوم تبلیغات غربی و تهاجم فرهنگی حاصل از آن، لزوم توجه به مبانی نظری، فرهنگی و دینی در جوامع بومی و خودی، امری اساسی است. از سویی مطابق با اصول و مبانی شناخت در اندیشه اسلامی و عمل گرا بودن این تفکر، بررسی روح شهرهای اسلامی، تنها در سایه فرهنگِ برآمده از دین مبین اسلام میسر خواهد بود. در این مقاله تلاش شده با تبیین بن مایه های فرهنگی-اسلامی، شناخت نوینی از زیرساخت های شهر اسلامی در ادوار سنتی ارائه گردد. بر همین مبنا، پس از بررسی شهر از منظر اسلامی، به تبیین متغیرهای انواع شهرهای اسلامی پرداخت شده است. سپس با مطرح کردن طبقه متوسط شهری و سهم ایشان در ساخت انواع بناهای موقوفی، اعم از مسجد و حمام و کاروانسرا، تلاش گردیده نقش فرهنگ، به عنوان عاملی مؤثر و بلاشک در تشکیل ساختار شهری و روح حاکم بر آن مورد بررسی قرار گرفته و از این طریق، عدم لزوم ساختاری قاطع، منظم و از پیش تعیین شده در گسترش شهر اسلامی تبیین گردد. نتیجه آن که هرچند شهرهای اسلامی، هیچ گاه دارای نقشه های مدون و برنامه ریزی شده نبوده اند، اما وجود محله های متعدد و همزیستی مسالمت آمیز انواع قبیله ها و نژادها و دین ها، در زیر گستره نام یک شهر، سبب گردیده شهرهای اسلامی، برخلاف شهرهای برآمده از تمدن مسیحی-غربی، همواره در کشاکش تحولات سیاسی و جنگ های مختلف، ماندگار و پابرجا باقی بمانند.

کلمات کلیدی : شهرسازی اسلامی فرهنگ شهری روح شهر اسلامی فرهنگ شهری اسلامی