بررسی پاسخ پرده آب¬بند به انفجارهای استخراجی در تکیه¬گاه سد خاکی (مطالعه موردی)

بررسی پاسخ پرده آب¬بند به انفجارهای استخراجی در تکیه¬گاه سد خاکی (مطالعه موردی)

احسان طاهرآبادی1 محمدامین کربلا2

1) کارشناسی ارشد عمران-ژئوتکنیک، دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین
2) دکتری معدن، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، مدیر بخش تونل و ژئوتکنیک، شرکت راهسازی و عمران ایران

کد IOI مقاله : XYAK-ZFHFH
محل انتشار : سومین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(3icsau.ir)
چکیده :
    برای ساخت سدهای خاکی – سنگریز نیاز به وجود منبع قرضه ارزشمند با مشخصات درنظرگرفته¬شده در طراحی-ها است. بعلاوه در بررسی قرضه¬های موجود در منطقه یا حوضه سد، فاصله حمل و مطلوبیت مصالح حائز اهمیت است. در اکثر پروژه¬های سدسازی، مصالح هسته، زهکش و فیلتر می¬باید از خاک موجود در کف رودخانه یا منبعی در فواصل کمتر از 10 کیلومتری از سد استخراج گردد. همچنین مصالح پوسته و نواحی انتقالی (اگر سد خاکی ناحیه¬بندی¬شده باشد) از صخره¬های موجود در مخزن سد یا تکیه¬گاه¬ها و یا نواحی اطراف آن استخراج می¬گردد. البته مصالح پوسته سد را می¬توان حداکثر از شعاع 5 کیلومتری پروژه تهیه کرد. عموماً استخراج مصالح سنگی بجهت تأمین پایداری لغزشی سد، باید بصورت انفجاری باشد تا سنگدانه¬های حاصل، دانه¬شکسته بوده و زاویه اصطکاک داخلی مناسبی داشته باشند. در این مقاله به بررسی رخداد انفجار در راستای محور سد، روی تکیه¬گاه سنگی پرداخته و اثر انتشار موج ارتعاشی را بر پرده آب¬بند سد خاکی مطالعه کرده است. بدین منظور از مشخصات ساختگاه و نقشه طراحی سد گلمندره واقع در خراسان شمالی استفاده شده¬است. مدلسازی در نرم¬افزار المان محدود دوبعدی صورت گرفته و سپس نتایج بصورت خروجی¬های نموداری ارائه شده¬است. بار انفجاری در فاصله 50 متری از پرده آب¬بند در سه عمق 2، 4 و 6 متر و نیز انفجار همزمان هر سه عمق با وزن خرج متناظر هر عمق، به ترتیب برابر 6/175، 8/1074، 9/311 و مجموع هر سه خرج برابر 1562 کیلوگرم، مدلسازی شد. نتایج نشان داد بار 8/1074 که در عمق 4 متری منفجر می¬شود و بار 1562 کیلوگرمی ناشی از انفجار همزمان خرج¬ها بیشترین اثر را بر پاسخ پرده آب¬بند در فاصله 25 متری از آن داشته¬اند. همچنین با افزایش عمق انفجار، اعماق بیشتری از پرده آب¬بند دستخوش تغییرات حاصل از موج انفجاری قرار می¬گیرند بطوریکه تغییرمکان¬های پلاستیک نیز افزایش می¬یابد. از آنجائیکه فونداسیون سدهای خاکی همواره یکی از شاهراه¬های فرار آب مخزن است؛ و نیز در حین ساخت سد، انفجارهای مجاور بمنظور اکتشاف و استخراج مصالح، بی وقفه ادامه دارد؛ فونداسیون سد خاکی همواره در معرض تغییرات تنشی و کرنشی ناشی از عبور امواج ارتعاش بوده و مستعد آسیب¬پذیری است. بنابراین باید تمهیدات خاصی در جهت سلامت این بخش حساس سد اندیشید.

کلمات کلیدی : مدلسازی سد المان محدود انفجار پرده آب بند پدافند غیرعامل