خوانش نشانه شناسانه مساجد معاصر ایران با توجه به رابطه فرم و نماد

خوانش نشانه شناسانه مساجد معاصر ایران با توجه به رابطه فرم و نماد

محمد علی قصری1 مرتضی میرغلامی2

1) دانشجوی دکتری معماری اسلامی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
2) • دکتری طراحی شهری، استادیار، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

کد IOI مقاله : XYAK-ZGABF
محل انتشار : سومین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(3icsau.ir)
چکیده :
    مقوله خوانش اثر معماری و بالاخص خوانش آثار معماری ایران از جهات و ابعاد متعددی قابل بررسی است و در این راستا، بحث خوانش مساجد ایران یکی از مقولات مهمی است که در نسبت میان فرم و نماد پرسش برانگیز است. رابطه فرم - نماد و نسبت میان آنها در مساجد، بسیاری از مقولات و مباحث مرتبط با خوانش معماری مسجد را در برمی گیرد و از یک طرف با لایه های بیرونی و از سوی دیگر، با مفاهیم درونی، در تعامل است. هدف اصلی این پژوهش این است، با تمرکز بر مقوله خوانش به بررسی مباحث مرتبط با مقوله فهم اثر معماری بالاخص فهم مساجد ایران از دریچه رابطه فرم و نماد بپردازد و از طریق مطالعات اسنادی، تا حد امکان، مبانی نظری لازم برای ورود به این مقوله مهم در معماری مساجد ایران را فراهم می سازد. تلاش بر این بوده تا در این پژوهش بر اساس منابع کتابخانه ای و مطالعات اسنادی مشخص گردد که دیدگاه های مختلف در مقوله خوانش اثر معماری کدامند؟ و چه عوامل و فاکتورهایی در فهم و خوانش مساجد ایرانی نقش دارند؟ در نهایت و با توجه به یافته های پژوهش به نظر می رسد، به مقوله خوانش اثر معماری از دیدگاه ها و زوایای مختلف نگریسته می شود. نگرشهای ساختارگرایانه، فرمالیستی، واسازی و پدیدارشناسی هرمنوتیک، مهمترین رویکردها در خوانش اثر معماری هستند. از طرفی مقوله خوانش، پای دانشهایی چون زبان شناسی، نشانه شناسی را در معماری به میان می آورد. اما در زمینه خوانش نشانه شناسانه مساجد ایران، عوامل دخیل در خوانش را می توان در چهار دسته قرار داد که شامل، 1- ویژگیهای کالبدی و فرم؛ 2- حجم داخلی، فضاهای درونی و روابط فضایی؛ 3- بافت اطراف، زمینه و بافت شهری مرتبط با مسجد و 4- نماد و مفاهیم پنهان، می گردد.

کلمات کلیدی : رابطه فرم و نماد خوانش اثر معماری خوانش مساجد ایران