چراغ‌های مسجدی و نقش نورپردازی آن‌ها در تزیینات معماری در دوره‌های اسلامی، مطالعه موردی: چراغ‌های مسجدی دوره مملوکی

اعظم سهیلی پور¹ آرمان شیشه گر² محمد رضا صباغیه یزد³

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مرمت اشیای تاریخی، دانشگاه آزاد تهران مرکز-
2) 2. دکتری باستان شناسی، بازنشسته میراث فرهنگی کل Email:
3) 3. دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت، Emile:

کد IOI مقاله : XYAK-ZGEAA
محل انتشار : سومین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(3icsau.ir)
چکیده :
    چکیده پس از ظهور اسلام، در پس ساخت اماکن مذهبی وجود نور، جدای از نور طبیعی، برای اماکن ضرورت پیدا کرد. نور و نورپردازی عامل مهمی در جلوه معماری و بنا می‌باشد و نورپردازی بر اساس کاربری ساختمان‌ها تغییر می‌کند. شکل، فرم، تزیینات و نقوش چراغ مسجدی باید به‌گونه‌ای می‌بود که حالت روحانی و قداست مکان را مضاعف کرده و افراد را برای عبادت آماده می‌کرد. شکل آن گلدانی و با استفاده از روغن و فتیله روشن می‌شد، تزیینات و نقوش آن نیز از نقوش اسلامی نشأت می‌گرفت. محل نصب آن‌ها در فرورفتگی دیوارهای سنگی، سه‌کنج‌ها و طاقچه‌ها بود. از لحاظ جلا و شکوه در گونه‌های مختلف چراغ‌های مسجدی، چراغ‌های دوره مملوکی مصر شاخص است. چراغ‌های مملوکی به روش طلاکاری و میناکاری که به‌وسیله حاشیه‌هایی از آیات و کلمات قرآنی مزین شده و حس عرفانی و زیبایی اماکن مربوطه را صدچندان می‌کرد. روش پژوهش بر اساس مطالعات تاریخی و موردی از نمونه‌های شاخص چراغ‌های مسجدی در سطح جهان اسلام و سپس مطالعات تطبیقی گذشته‌نگر توصیفی می‌باشد. طبق بررسی‌های به‌عمل‌آمده، تزیینات مصری (مملوکی) باز هم از روح هنرپرور هنرمندان و صنعتگران ایرانی نشأت گرفته و شاید هنرمندان دوران ایلخانی و تیموری (هم‌دوره مملوکی مصر) در دوران خود نتوانستند در سرزمینشان ، ایران، هنر خود را به‌اندازه کافی عرضه کنند و روح هنری آن‌ها را می‌توان در آثار مملوکی دید.

کلمات کلیدی : چراغ مسجدی چراغ در ایران اسلامی دوره مملوکی نقوش اسلامی