انعکاس بیش از سه دهه جنگ در قالی های افغانستان

انعکاس بیش از سه دهه جنگ در قالی های افغانستان

مژده غلامزاده فرد1

1) کارشناسی ارشد پژوهش همر

کد IOI مقاله : XYBB-ZHGZC
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی(3rstconf.com)
چکیده :
    طرح و نقشه به‌عنوان اساسی‌ترین بخش، هویت یک قالی را نشان می‌دهد و مانند یک کتاب، فرهنگ یک قوم را بیان می‌کند. افغانستان ازجمله کشورهایی است که سابقهای دیرینه‌ در فرش‌بافی دارد و نقوش به‌کاررفته در قالی‌های سنتی آن ریشه در آیین‌ و باورهای مردم این کشور دارد. در این میان نمونه‌هایی از قالی‌های افغانستان با طرحی نامتعارف، موسوم به قالی‌های جنگ جلب‌توجه می‌کند. این نمونه‌ها با جایگزینی و یا ترکیب نقوش سنتی با نقش‌مایه‌های جنگی از دهه‌ی 70، همزمان با هجوم شوروی به این کشور به وجود آمدند و تا حمله امریکا و پس‌ازآن، با نقوش متنوع بسیاری بافته شدند و همچون یک رسانه تصویری وقایع سال‌های جنگ‌ها را به تصویر کشیدند. تاریخ معاصر افغانستان شامل چهار دوره جنگ داخلی و خارجی است که بیش از سی دهه به طول انجامید. این پژوهش برآن است تا به شناسایی این نمونه ها بپردازد و در این راستا با رویکردی تاریخی و ماهیتی کیفی، با تکیه بر روش مشاهده و روش توصیفی- تحلیلی، سعی در پاسخگویی این موضوع دارد. با توجه به رویکرد بازتاب در جامعه‌شناسی هنر که تأثیرات جامعه بر هنر را بررسی می کند، می‌توان گفت جنگ علاوه بر صدمات جبران‌ناپذیری که بر جان و مال انسان‌ها می‌گذارد؛ هنر و فرهنگ یک ملت را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. به‌نوعی نقوش این قالی‌ها، بهانه‌ای برای نمود مسئله‌ای به نام جنگ و ابراز تجربیات سال‌های جنگ در هنر مردمی و فراگیر و تنها رسانه این ملت یعنی قالی بود. نتایج حاکی از آن است که قالی جنگ یک مثال جدید از نوآوری‌های هنری و تجاری-اقتصادی از فرهنگ بومی و قبیله‌ای افغانی در برابر ویرانگری‌ها و مشکلاتِ در پسِ جنگ است و می‌تواند نشانی از دوام هنر حتی در موقعیت‌های چالش‌برانگیز، باشد که به ما کمک می‌کند جهان را از زاویه دیگری، ببینیم.

کلمات کلیدی : افغانستان جنگ‌های افغانستان قالی‌های جنگ نقش‌مایه‌های جنگی