The Pathology of Urban Master Plans in Iran

The Pathology of Urban Master Plans in Iran

Mohammadi1

1) Alireza

IOI Code : XYBH-AZBCK
محل انتشار : کنفرانس بین المللی عمران، معماری و منظر شهری(iccacs.com)
Abstract :
    از نيمه‌ دوم دهه‌‌ 1960، رويكرد برنامه ريزي جامع و عقلايي در ادبيات توسعه‌ شهري ايران مطرح شده‌است. از سال 1967 اولين طرح‌‌هاي جامع شهري در ايران تهيه شد‌ه‌اند و از سال 1975 در قوانين شهري ايران به ثبت رسيد‌ه اند. تهيه و اجراي اين طرح‌‌ها تا سال 2016 ادامه‌ داشته‌ است و طبق شواهد و اسناد موجود برنامه‌ي مشخصي براي اصلاح نظام برنامه‌ريزي شهري در ايران براي سال‌‌هاي آتي وجود ندارد. اگر چه‌ اجراي برخی از اين طرح‌‌ها پيامد‌هاي مثبتي به‌ همراه داشته است، ليكن به دليل عدم تحقق وعده‌‌ها و اهداف تعیین شده، اين طرح‌‌ها‌ از همان سال‌‌هاي آغازين اجرا با انتقاداتی همراه بوده اند. اين انتقادات تا به‌ امروز نيز ادامه داشته‌ است. با این وجود،‌ این انتقادات نتايج و تغییرات ملموسي به‌ همراه نداشته اند و به تغييرات جدي در ابزار‌هاي توسعه‌ي شهري منجر نشد‌ه اند. اين مقاله تلاش نموده‌ است تا با استناد به سوابق و پژوهش‌‌هاي انجام شده، طرح‌‌هاي جامع شهري در ايران را در هفت مرحله‌ آسيب‌شناسي نماید. اين هفت مرحله شامل سياستگذاري، هدایت و راهنمایی،‌ تهیه‌ي طرح،‌ نظارت بر تهیه‌ی طرح‌، اجرای طرح‌،‌ نظارت بر اجرای طرح ، بازنگری و اصلاح طرح،‌ هستند. يافته‌‌‌هاي اين پژوهش بر مبناي جمع‌بندي پيشينه و سوابق موضوع، نشان مي‌دهند كه طرح‌‌هاي جامع شهري ايران داراي كاستي‌‌هاي فراواني در مراحل مختلف از جمله در اجرا هستند. با اين وجود به دليل فقدان طرح‌‌هاي مناسب توسعه‌ي شهري،‌ همچنان تهيه و اجرا مي‌شوند. در نتيجه‌ در حال حاضر نياز است تا اين طرح‌‌ها در راستاي پاسخ به نياز‌هاي جديد شهرنشيني اصلاح شوند و يا با طرح‌‌هاي مناسب جايگزين شوند. اين امر مستلزم تغيير در نظام سياستگذاري، قوانين و برنامه‌ريزي فضايي در ايران است. در پايان پيشنهاداتي براي اصلاح طرح‌‌هاي جامع يا جايگزين نمودن آن‌ها با طرح‌‌هاي مناسب توسعه‌ي شهري ارائه شد‌ه اند.

Keywords : طرح های جامع شهری برنامه ریزی شهری آسیب شناسی ایران