اثر اقلیم¬های متفاوت محلی بر فنولوژی و برخی ویژگی¬های مورفولوژی دو رقم برنج (Oryza sativa L.)

اثر اقلیم¬های متفاوت محلی بر فنولوژی و برخی ویژگی¬های مورفولوژی دو رقم برنج (Oryza sativa L.)

ناهید فتحی1 همت الله پیردشتی2 مرتضی نصیری3 اسماعیل بخشنده4

1) دانشجوی کارشناسی ارشد زراعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری و کارشناس تحقیقات برنج
2) دانشیار گروه زراعت، پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
3) عضو هیأت علمی موسسه تحقیقات برنج کشور - معاونت مازندران
4) دانشجوی دکتری فیزیولوژی مولکولی، پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.

کد IOI مقاله : XYBK-AABHK
محل انتشار : کنفرانس بین المللی توسعه با محوریت کشاورزی ، محیط زیست و گردشگری(icdat.ir)
چکیده :
    اگرچه عوامل ژنتیکی اهمیت زیادی در بروز خصوصیات مربوط به رشد و نمو گیاهان دارند، اما اثر متغیرهای محیطی به خصوص آب و هوا بر رشد و نمو و عملکرد محصولات زراعی به خصوص برنج را نمی¬توان نادیده گرفت. به‌منظور بررسی اثر اقلیم¬های متفاوت محلی بر مراحل فنولوژی، و مورفولوژی دو رقم بومی و اصلاح شده برنج (طارم هاشمی و شیرودی) آزمایشی در سال زراعی 1393 در سه منطقه بابلسر، آمل و پل‌سفید در استان مازندران به‌ترتیب با ارتفاع 21-، 100 و 700 متر از سطح دریا اجرا گردید. مراحل فنولوژی شامل حداکثر پنجه¬دهی، آبستنی،50 درصد گلدهی، شیری خمیری و مرحله رسیدگی در هر سه منطقه ثبت شد.و صفات مورفولوژی شامل ارتفاع پنجه و پنجه مؤثردر مراحل مختلف فنولوژی اندازه¬گیری شد. نتایج نشان داد که اقلیم‌های محلی بر طول دوره رشد دو رقم و مراحل مختلف نمو برنج اثر معنی‌داری داشت. طول دوره رشد رقم شیرودی نسبت به رقم طارم هاشمی طولانی¬تر بود، که علت آن را می‌توان به خصوصیات ژنتیکی رقم نسبت داد. با این وجود، هر دو رقم مورد مطالعه به طور جداگانه تحت تأثیر شرایط آب و هوایی هر منطقه قرار گرفتند. از نظر صفات مورد مطالعه بین مزارع پل‌سفید و مزارع بابلسر و آمل اختلاف معنی‌داری وجود داشت. و منطقه پل سفید بیشترین طول دوره رشد را در هر دو رقم دارا بود. همچنین ارتفاع بوته¬ها در این منطقه کوتاه و تعداد پنجه مؤثر آن نسبت به آمل و بابلسر کم¬تر بود. پس از بررسی داده‌های هواشناسی از جمله عوامل اصلی طولانی بودن طول دوره رشد و تفاوت صفات مورفولوژی در مزارع پل‌سفید را می‌توان به خاطر داشتن ارتفاع بالاتر (700 متر از سطح دریا)، میانگین دمای حداقل پایین‌تر (8/15 درجه‌سانتی‌گراد)، دامنه اختلاف دمای بیشتر (3/11 درجه‌سانتی‌گراد)، رطوبت نسبی کمتر (3/66 درصد)، میانگین بارندگی ماهیانه بیشتری (2/38 میلی‌متر) به خصوص در مرحله گلدهی و میانگین تشعشع خورشیدی کمتر (8/18 مگاژول در مترمربع در روز) در طول دوره رشد بیان نمود.

کلمات کلیدی : "اقلیم"فنولوژِ"مورفولوژی" برنج