بررسی اثر ترکیبی انواع تنظیم کننده‌ رشد بر کالوس زایی گیاه استویا (Stevia rebaudiana )

بررسی اثر ترکیبی انواع تنظیم کننده‌ رشد بر کالوس زایی گیاه استویا (Stevia rebaudiana )

فرح روز زهری1 فرح روز زهری2 سید مهدی رضوی3 معصومه عابدینی4 هما عرش نشین5

1) دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور
2) کارشناس آزمایشگاه دانشگاه محقق اردبیلی
3) دانشیار-دکترای فیزیولوژی گیاهی
4) استادیار-دکترای فیزیولوژی گیاهی
5) کارشناس ارشد فیزیولوژی گیاهی

کد IOI مقاله : XYBK-AAZGE
محل انتشار : کنفرانس بین المللی توسعه با محوریت کشاورزی ، محیط زیست و گردشگری(icdat.ir)
چکیده :
    استويا (Stevia rebaudiana) گياهي دولپه از خانواده آستراسه (Asteraceae) است كه به دلیل خاصیت شیرین کنندگی بالا و غیر کالری زا بودن اهميت غذايي و دارويي و اقتصادی فراوان دارد. ماده موثر اين گياه استويوزيد نام دارد كه ميتواند به عنوان شيرين كننده طبيعي به جای شيرين كننده‌هاي مصنوعي مورد استفاده قرار گيرد. به منظور بررسی تأثیر ترکیب تنظيم كننده‌های رشد گياهي مناسب در القاء کالوس با استفاده از برگ گیاه استویا، آزمايشي با استفاده از غلظتهاي مختلف هورمونهاي اكسيني IBA، NAA در ترکیب با سیتوکینین‌های BAP و KIN در غلظت‌های 5/0 ، 1 ، 5/1 و 2 ميلي گرم درليتر از هر کدام (36 تیمار) در شرايط كشت درون شيشه‌اي و با استفاده از محيط كشت موراشيك و اسكوگ (MS) انجام گرفت. همچنین به منظور بررسی تأثیر کاربرد مستقل هورمون‌های ذکر شده بر کالوس‌زایی، آزمایش دیگری با استفاده از غلظت 1 میلی گرم بر لیتر هورمون‌ها صورت گرفت. برای این منظور ریز نمونه ها 5-4 هفته پس از کشت مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بهترین تیمار برای افزایش وزن تر کالوس گیاه استویا در تیمارهای KIN+NAA،NAA+BAP ،IBA+ KIN وIBA+BAP به ترتیب 5/0+2، 1+1، 2+2 و 1+1 میلی گرم بر لیتر بود. هورمون‌های اکسینی NAA و IBA به تنهایی در غلظت‌های 1 میلی گرم بر لیتر باعث تولید کالوس با وزن تر بالا شدند، در حالی که در تیمار حاوی سیتوکینین‌هیچگونه کالوس‌زایی مشاهده نگردید. به عنوان نتیجه گیری کلی می توان گفت، علی رغم اینکه ترکیب اکسین و سیتوکینین به عنوان تیمار کالوس زا شناخته می‌شود ولی القاء کالوس در گیاه استویا در محیط کشت حاوی NAA یا IBA بدون حضور سیتوکینین نیز صورت می گیرد. در حالی که محیط کشت حاوی KIN یا BAP به تنهایی در القاء کالوس موثر نبود.

کلمات کلیدی : استويا القاء کالوس تنظيم كننده هاي رشد گياهي كشت درون شيشه اي